Abstract
Maqolada sotuvchi-xaridor muloqotida kommunikativ moslashuvning xarid qarori shakllanishiga ta’siri o‘zbek, ingliz va rus tillari misolida qiyosiy-pragmatik nuqtai nazardan o‘rganiladi. Tadqiqotda kommunikativ moslashuv faqat suhbatdoshning nutq uslubiga tashqi taqlid qilish sifatida emas, balki uning axborot ehtiyoji, baholash reaksiyasi, ikkilanishi, qarshiligi va qaror tayyorligiga muvofiq lisoniy xatti-harakatni qayta tashkil etish jarayoni sifatida talqin qilinadi. Zamonaviy shop interaction, adaptive selling, communication accommodation va digital sales interaction yo‘nalishlaridagi empirik tadqiqotlar tahlili asosida sotuvchi nutqidagi moslashuvning uch funksional yo‘nalishi - axborot hajmini moslashtirish, relatsion-uslubiy moslashtirish hamda xarid qarorining bosqichiga moslashtirish ajratiladi. O‘zbek, ingliz va rus tillaridagi funksional ekvivalent kommunikativ vaziyatlarning qiyosiy tahlili bir xil savdo maqsadi turli pragmalingvistik vositalar orqali voqelanishini ko‘rsatadi. Xarid qarori alohida bitta replikaning natijasi emas, balki savol, javob, baholash, qarshilik, qayta taklif va qabul qilish kabi ketma-ket interaksional harakatlar davomida shakllanuvchi dinamik hodisa ekanligi asoslanadi.References
1. Giles H., Edwards A.L., Walther J.B. Communication Accommodation Theory: Past Accomplishments, Current Trends, and Future Prospects // Language Sciences. - 2023. - Article 101571. DOI: 10.1016/j.langsci.2023.101571.
2. Chaker N.N., Epler R.T., Moreno G., Amiri D., McDougal E.G., O’Toole J. The Past, Present, and Future of Adaptive Selling: Toward an Integrative Framework // Journal of the Academy of Marketing Science. - 2025. - Vol. 53. - P. 1572-1599. DOI: 10.1007/s11747-025-01096-3.
3. Klarmann M., Wouters M. Benefits, Discounts, Features, and Value as Communication Foci in Selling: Exploring Concepts, Drivers, and Outcomes // Journal of Personal Selling Sales Management. - 2023. - Vol. 43, № 1. - P. 46-64. DOI: 10.1080/08853134.2022.2082451.
4. Harjunpää K., Mondada L., Svinhufvud K. Customers’ Inquiries about Products: Establishing Grounds for the Decision to Buy // Encounters at the Counter: The Organization of Shop Interactions / ed. by B. Fox, L. Mondada, M.-L. Sorjonen. - Cambridge: Cambridge University Press, 2023. - P. 73-108. DOI: 10.1017/9781009216012.003.
5. Mondada L. Attributing the Decision to Buy: Action Ascription, Local Ecology, and Multimodality in Shop Encounters // Action Ascription in Interaction / ed. by A. Deppermann, M. Haugh. - Cambridge: Cambridge University Press, 2022. - P. 105-132. DOI: 10.1017/9781108673419.006.
6. Bharadwaj N., Shipley G.M. Salesperson Communication Effectiveness in a Digital Sales Interaction // Industrial Marketing Management. - 2020. - Vol. 90. - P. 106-112. DOI: 10.1016/j.indmarman.2020.07.002.
7. Vieira V.A., Silva J.D., Faia V.S., Gabler C. Drivers of Industrial Sales Performance in the Agent-Buyer Chat Channel: The Role of Social and Functional Content, Message Valence, and Synchronicity // Journal of Retailing and Consumer Services. - 2024. - Vol. 78. - Article 103774. DOI: 10.1016/j.jretconser.2024.103774.
8. Ren X., Wang L., Luo X. How Customized Managerial Responses Influence Subsequent Consumer Ratings: The Language Style Matching Perspective // Decision Support Systems. - 2024. - Vol. 180. - Article 114188. DOI: 10.1016/j.dss.2024.114188.
9. Nazarova Sh.I. Savdo sohasida nutqiy etiket qoidalari // O‘zbekiston: til va madaniyat. Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik. - 2025. - Vol. 3, № 1. - B. 192-200.
10. Taguchi N., Barón J. Pragmatic Competence as Linguistic Adaptation: Adapting Linguistic Resources to Different Listener Reactions // System. - 2024. - Vol. 127. - Article 103509. DOI: 10.1016/j.system.2024.103509.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
