Keywords
o‘zbek tili
termin
terminologiya
avtomatik termin aniqlash
terminlarni tasniflash
tabiiy tilni qayta ishlash
mashinaviy o‘qitish
lingvistik model
terminologik korpus
semantik tahlil
raqamli lingvistika
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi terminlarni sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari asosida avtomatik aniqlash va tasniflashning lingvistik hamda texnologik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) texnologiyalari, xususan, zamonaviy til modellari va mashinaviy o‘qitish usullaridan foydalangan holda terminologik birliklarni avtomatik identifikatsiya qilish, ularni semantik va tematik guruhlarga ajratish masalalariga e’tibor qaratiladi. O‘zbek tilining agglutinativ tabiati, morfologik qurilishi, so‘z yasalish xususiyatlari hamda terminlarning ko‘p komponentli strukturasi avtomatik terminologik tahlil jarayonida muhim lingvistik omil sifatida baholanadi. Shuningdek, sun’iy intellekt asosida terminlarni aniqlashda korpus ma’lumotlarining hajmi va sifati, terminologik resurslarning yetarli darajada shakllanmaganligi, ko‘pma’nolilik, kontekstual farqlanish hamda morfologik variantlarning mavjudligi bilan bog‘liq muammolar yoritiladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilining raqamli resurslarini takomillashtirish, terminologik bazalarni shakllantirish, avtomatik matn tahlilini rivojlantirish hamda o‘zbek tilining sun’iy intellekt tizimlaridagi lingvistik reprezentatsiyasini kengaytirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etishi asoslanadi.References
1. Abdurahmonova N.Z. Kompyuter lingvistikasi: darslik. - Toshkent: Nodirabegim, 2021. - 394 b.
2. Rahimov A. Kompyuter lingvistikasi asoslari: o‘quv qo‘llanma. - Toshkent: Akademnashr, 2011. - 160 b.
3. Xolmanova Z. Kompyuter lingvistikasi: o‘quv qo‘llanma. - Toshkent: Shafoat Nur Fayz, 2021. - 160 b.
4. Elov B.B., Abdullayeva O., Primova M. O‘zbek tilida tabiiy tilni qayta ishlashdagi morfologik, sintaktik va semantik tahlil metodlari // Uzbekistan: Language and Culture. - 2025. - №1. - DOI: 10.52773/tsuull.uzlc.2025.1/WRHQ5488.
5. Fayziyeva A.S. O‘zbek tilida sun’iy intellekt terminlarining shakllanish manbalari va usullari // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar. - 2026. - T. 8, № 06. - B. 84-90. - DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i06.010.
6. Quldashev N.A., Vahobova O.A. Sun’iy intellekt terminologiyasining o‘zbek tiliga o‘zlashishi // World of Philology. - 2026. - T. 5, № 3. - B. 232-236. - DOI: 10.70728/phil.v05.i03.036.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.