Keywords
savol-javob tizimlari
semantik tahlil
lemmalash
kontekstual maʼno yaqinligi
semantik freym
tabiiy tilni qayta ishlash
How to Cite
Abstract
Ushbu ishda oʻzbek tilining taʼlimiy korpusiga tayangan holda, savol-javob tizimlari uchun matn mazmunini semantik jihatdan tahlil qilish masalasi koʻrib chiqildi. Tadqiqotning bosh yoʻnalishi taʼlimiy korpus segmentlari uchun uch tarkibli annotatsiya tizimini ishlab chiqish hamda shunga asoslangan holda savol-javob mosligini aniqlovchi kompleks tahlil yoʻnalishini sinab koʻrishdan iborat. Shuningdek, mazkur ishda soʻzlarni asosiy shakliga keltirish, kontekst boʻyicha maʼno yaqinligini hisoblash va semantik freym tahlili birgalikda qoʻllanilgan. Tadqiqot natijasida 1480 ta savol-javob juftligidan tuzilgan sinov toʻplamida oʻtkazilgan tekshiruvlar taklif etilgan uch tarkibli yondashuvning ba’zan qoʻllangan usullarga nisbatan barcha oʻlchov mezonlari boʻyicha yuqori natija koʻrsatgani tasdiqlandi. Xulosa qilib aytganda, taʼlimiy korpusni savol-javobga moʻljallangan semantik qatlam bilan toʻldirish oʻzbek tilidagi taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish uchun amaliy zamin bo‘lib xizmat qiladi.References
1. M. Sharipov, O. Sobirov. Savol-javob tizimlarida lemmalash algoritmining oʻrni // “Kompyuter lingvistikasining zamonaviy texnologiyalari - CTCL.2025” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. - 2025. - Vol. 3, № 22.04. - B. 274- 277.
2. B. Elov, A. Abdullayev, N. Xudayberganov. Oʻzbek tili korpusi matnlari asosida til modellarini yaratish // Contemporary Technologies of Computational Linguistics. - 2024. - Vol. 2, № 22.04. - B. 344-353.
3. M. Sharipov, J. Mattiev, J. Sobirov, R. Baltayev. Creating a Morphological and Syntactic Tagged Corpus for the Uzbek Language // CEUR Workshop Proceedings. - 2022. - Vol. 3315. - P. 93-98.
4. N. Hakimova. Oʻzbek tili taʼlimiy korpusi yaratilishi, uning tuzilishi, imkoniyatlari va kamchiliklari // “Kompyuter lingvistikasining zamonaviy texnologiyalari - CTCL.2025” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. - 2025. - Vol. 3, № 22.04. - B. 441-443.
5. N. Abdurakhmonova, U. Tuliyev, A. Ismailov, G. Abduvahobov. Uzbek Electronic Corpus as a Tool for Linguistic Analysis // Kompyuternaya obrabotka tyurkskix yazykov. TurkLang 2022. - B. 231-240.
6. B. Mansurov, A. Mansurov. UzBERT: Pretraining a BERT Model for Uzbek. - arXiv:2108.09814, 2021.
7. N. Abdurakhmonova, S. Matlatipov, M. Aripov. Modeling WordNet Type Thesaurus for Uzbek Language Semantic Dictionary // International Journal of Systems Engineering. - 2018. - Vol. 2, № 1. - P. 26-28.
8. D. Solidjonov. Oʻzbek tilida katta til modellarini yaratishning lingvistik asoslari // Qoʻqon universiteti xabarnomasi. - 2026. - № 17. - B. 121-125.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.