Abstract
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining zamonaviy tilshunoslik va kompyuter lingvistikasidagi o‘rni, qo‘llanilish sohalari hamda rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan. Tadqiqot IMRAD uslubida tuzilgan bo‘lib, unda qiyosiy va deskriptiv metodlar orqali korpus lingvistikasi, neyron mashina tarjimasi hamda nutqni tanib olish tizimlarida SI va transformator modellarining (BERT, GPT) samaradorligi baholangan. Natijalar SI matnlarni qayta ishlash tezligi va hajmini keskin oshirishini ko‘rsatadi, ammo tilning madaniy, stilistik va kontekstual xususiyatlarini to‘liq anglashda insoniy nazorat va an’anaviy lingvistik yondashuv hamon zarur ekanligi asoslangan.References
1. Manning, C. D., Schütze, H. (1999). Foundations of Statistical Natural Language Processing. MIT Press.
2. Koehn, P. (2020). Neural Machine Translation. Cambridge University Press.
3. Jurafsky, D., Martin, J. H. (2024). Speech and Language Processing (3- nashr loyiha qismlari). Stanford University.
4. Bender, E. M., Koller, A. (2020). Climbing towards NLU: On meaning, form, and understanding in the age of data. Proceedings of the 58th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics, 5185-5198.
5. Xolmanov, X. (2023). O‘zbek tilini raqamlashtirish va korpus lingvistikasi muammolari. O‘zbek tili va adabiyoti, 4-son, 45-52.
6. Rysbekova, M. et al. (2022). Low-resource Turkic languages in modern NLP: Challenges and solutions. Computational Linguistics and Intelligent Text Processing, LNCS, Springer.
7. Brown, P., Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge University Press.
8. Searle, J. R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge University Press.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.