ILMIY MATNNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI: TADQIQ VA TALQIN

Abstract

Mazkur maqolada ilmiy matnning o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq va talqin kategoriyalarining o‘zaro munosabati asosida tahlil qilinadi. Ilmiy matn axborotni uzatish vositasigina emas, balki ilmiy bilish natijalarini tizimlashtirish, dalillash, interpretatsiya qilish va yangi ilmiy xulosalarni shakllantirishga xizmat qiluvchi murakkab kommunikativ hodisa sifatida talqin etiladi. Tadqiq ilmiy muammoni aniqlash, material to‘plash, tasniflash, qiyoslash va ilmiy xulosaga kelish jarayoni sifatida, talqin esa aniqlangan fakt va hodisalarning mazmun-mohiyatini ochish, ular o‘rtasidagi munosabatlarni izohlash hamda muallifning ilmiy konsepsiyasini shakllantirish vositasi sifatida yoritiladi. Ilmiy matnning mantiqiylik, dalillilik, aniqlik, obyektivlik, terminologik izchillik, intertekstuallik va konseptuallik kabi belgilari tadqiq va talqin jarayonlarining integrativ munosabati asosida ochib beriladi. Tadqiq natijasida ilmiy matn shakllanishining “tadqiq - dalil - tahlil - talqin - konseptuallashtirish - ilmiy xulosa” modeli taklif etiladi.