Abstract
Mazkur maqolada kompozit materiallardan foydalanish asosida yirik o‘lchamli modulli gumbaz konstruksiyasini ishlab chiqish, uning konstruktiv- texnologik xususiyatlari hamda amaliy san’at va zamonaviy dizayndagi qo‘llash imkoniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqot obyekti sifatida diametri 13 m, balandligi 8,6 m bo‘lgan va 16 ta moduldan tashkil topgan gumbaz konstruksiyasi olindi. Har bir modulning nominal o‘lchami 12×2,6 m, massasi 157 kg ni tashkil etadi. Modul kompozit qismi uch qatlam steklomat, bir qatlam steklotkan va rangli himoya qoplamasidan tashkil topgan. Modul chetlarida 20×60 mm kesimli, qalinligi 1,2 mm va uzunligi 12 m bo‘lgan metall profil konstruktiv mustahkamlovchi element sifatida qo‘llanilgan. Modullarni o‘zaro biriktirishda 30 mm li o‘z-o‘zidan burama vintlardan foydalanish nazarda tutilgan. Tadqiqot natijalari kompozit materiallarning yirik fazoviy konstruksiyalarni yaratishda nafaqat konstruktiv, balki estetik va badiiy imkoniyatlarga ham ega ekanligini ko‘rsatadi. Taklif etilayotgan modulli yondashuv transportirovka, montaj, ta’mirlash va konstruksiyani funksional jihatdan moslashtirish imkoniyatlarini oshiradi.References
1. Ashby, M.F. Materials Selection in Mechanical Design. 5th ed. Butterworth- Heinemann, 2017.
2. Mallick, P.K. Fiber-Reinforced Composites: Materials, Manufacturing, and Design. CRC Press.
3. Hull, D., Clyne, T.W. An Introduction to Composite Materials. Cambridge University Press.
4. Chung, D.D.L. Composite Materials: Science and Applications. Springer.
5. Pickering, K.L. Properties and Performance of Natural-Fibre Composites. Woodhead Publishing.
6. Mohanty, A.K., Misra, M., Drzal, L.T. Natural Fibers, Biopolymers, and Biocomposites. CRC Press.
7. Asyraf, M.R.M. et al. Recent advances in composite materials and their structural applications. Polymers, 2021.
8. Simulation Analysis and Optimization Design of Dome Structure in Filament Wound Composite Shells. Polymers, 2025.
9. In-Service Delaminations in FRP Structures under Operational Loading Conditions: Experimental and Numerical Approaches. Materials, 2023.
10. Fracture Modeling of Curved Composite Shell Structures Using Augmented Finite Element Method. Engineering Fracture Mechanics, 2024.
11. Optimisation of a Composite Pressure Vessel Dome Using Non-Geodesic Tow Paths and Automated Fibre Placement Manufacturing. Composites Part B, 2024.
12. Asymptotic ps-FEM for Nonlinear Analysis of Composite Shells. International Journal of Mechanical Sciences, 2024.
13. Design and Numerical Analysis of Deployable Bending-Active Grid Shell Domes. Journal of Architectural Engineering, 2024.
14. Simple Nonlinear Numerical Modeling for Unreinforced and FRP-Reinforced Masonry Domes. Buildings, 2024.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.