Keywords
raqamlashtirish
elektron katalog
3D texnologiyalar
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy muzeylar faoliyatida raqamlashtirish jarayonlarining rivojlanish tendensiyalari Toshkent va Pekin shaharlari tajribasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot uchun Toshkent shahridan O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, O‘zbekiston davlat amaliy san’at muzeyi hamda O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi; Pekin shahridan esa Gugun (Saroy) muzeyi, Xitoy Milliy muzeyi, Poytaxt muzeyi va Xitoy Milliy tasviriy san’at muzeyi tanlab olindi. Tadqiqotda elektron kataloglashtirish, raqamli hujjatlashtirish, virtual ekskursiyalar, multimedia va interaktiv texnologiyalar, 3D modellashtirish, virtual va kengaytirilgan reallik hamda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish masalalariga e’tibor qaratiladi. Toshkentdagi muzeylarda so‘nggi rekonstruksiyalardan keyin joriy etilgan zamonaviy raqamli va interaktiv yechimlar Pekin muzeylarining yirik raqamli kolleksiyalar, 3D texnologiyalar va immersiv ko‘rgazmalarni rivojlantirish tajribasi bilan qiyoslanadi. Tadqiqot natijasida muzeylarni raqamlashtirish faqat eksponatlarni elektron shaklga o‘tkazish bilan cheklanmasligi, balki fondlarni boshqarish, ilmiy tadqiqot, konservatsiya, ekspozitsiya va tashrif buyuruvchilar bilan kommunikatsiyaning turli bosqichlarini qamrab olishi ko‘rsatib beriladi.References
1. Parry, R. (ed.). Museums in a Digital Age. London: Routledge, 2010. http://www.routledge.com/Museums-in-a-Digital-Age/Parry/p/book/9780415402620
2. Cameron, F., Kenderdine, S. (eds.). Theorizing Digital Cultural Heritage: A Critical Discourse. Cambridge, MA: The MIT Press, 2007. https://mitpress.mit.edu/9780262033534/theorizing-digital-cultural-heritage/
3. International Council of Museums (ICOM). ICOM Strategic Plan 2022– 2028.Paris:ICOM,2022.https://icom.museum/wpcontent/uploads/2022/08/EN_OGA2 022_StrategicPlan_Final_.pdf
4. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi. Milliy muzey fondining elektron katalogizatsiyasi. MuseumPlus tizimining to‘rtta muzeyda sinov tariqasida joriy etilishi haqida, 2020. https://www.uzdaily.uz/en/electronic-cataloging-of-the-national-museum-fund/
5. O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi. 2025-yilda AKT va raqamlashtirish yo‘nalishida amalga oshirilgan ishlar. 05.03.2026. https://gov.uz/oz/madaniymeros/news/view/143012
6. O‘zbekiston Milliy axborot agentligi. 150 yillik tarix qayta jonlandi: O‘zbekistonning eng qadimiy muzeyi qanday o‘zgardi? 20.05.2026. https://uza.uz/en/posts/150-yillik-tarix-qayta-jonlandi-ozbekistonning-eng-qadimiy- muzeyi-qanday-ozgardi-video_860411
7. O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi. Yangilangan O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi Toshkentning turistik imkoniyatlarini kengaytirdi. 24.07.2026. https://gov.uz/oz/uzbektourism/news/view/197142
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy veb-sayti. Prezidentimiz Temuriylar tarixi davlat muzeyiga tashrif buyurdi. 09.04.2026. https://president.uz/oz/lists/view/9084
9. O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi. Tarixiy, badiiy, raqamli va emotsional idrokni birlashtirish. O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish haqida. https://dkm.gov.uz/en-US/soedinenie-istoriceskogo-hudozestvennogo-cifrovogo-i- emocionalnogo-vospriatia
10. State Council Information Office of the People’s Republic of China. Nearly half of collections at China’s Palace Museum undergo digitalization. 14.12.2023. https://english.scio.gov.cn/chinavoices/2023-12/14/content_116878019.htm
11. Beijing Municipal Government. Palace Museum’s Digital Library Adds Images of 20,000 Cultural Relics. 26.05.2023. https://english.beijing.gov.cn/latest/news/202305/t20230526_3114251.html
12. National Museum of China. The Digital World of Rhino-Shaped Vessel. https://en.chnmuseum.cn/exhibition/exhibition_series/special_exhibitions/202604/t20 260401_278962.html
13. Beijing Municipal Government. Major Exhibition Opens at Capital Museum: About 800 Rare Artifacts Recreate Ancient American Civilizations. 20.05.2026. https://english.beijing.gov.cn/latest/news/202605/t20260520_4658387.html
14. National Art Museum of China. Online Exhibitions. https://www.namoc.org/zgmsgen/CurrentExhibitions/zlhg_list.shtml
15. National Art Museum of China. Collections. https://www.namoc.org/zgmsgen/Collections/zp.shtml
16. National Art Museum of China. Official Website. https://www.namoc.org/zgmsgen/index.shtml
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.