Keywords
tematik transformatsiya
ma’naviy iztirob
ruhiyat
texnik mukammallik
virtuozlik
garmonik innovatsiya
xromatizm
faktura va registr kontrasti
“Totentanz”
“Dante sonatasi”
fortepiano texnikasi
dasturiy musiqa
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada F. List ijodida “variatsiya san’ati”ning badiiy- falsafiy mazmuni va uning texnik mukammallik bilan dialektik uyg‘unligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda mavzuni tematik transformatsiya qilish (ritmik, garmonik, fakturaviy va kolorit jihatdan qayta ishlash) Listning ma’naviy iztirob, asketik tafakkur va najot haqidagi g‘oyalarini musiqiy shaklga ko‘chirishdagi asosiy vosita sifatida ko‘rsatib beriladi. “Totentanz” (Dies Irae asosida), “Bénédiction de Dieu dans la solitude”, “Via crucis”, “Dante sonatasi” kabi asarlar misolida ma’naviy iztirob dramaturgiyasi variatsion modulyatsiya, xromatizm, kengaytirilgan dissonanslar, registr va faktura qarama-qarshiligi, shuningdek fortepiano virtuozligi, pedal texnikasi va fakturaning orkestr tafakkuriga yaqinlashuvi orqali yaratilishi yoritiladi. Maqolada Listning kechki davriga xos minimalist faktura va innovatsion garmonik tili (yarim tonli siljishlar, yo‘naltirilmagan tonallik) ma’naviy maqsadga xizmat qiluvchi texnik mukammallik shakli sifatida talqin etiladi.References
1. Aligieri, Dante. Ilohiy komediya. Italyan tilidan M. Lozinskiy tarjimasi. Bottichelli rasmlari bilan. - Perm: Perm kitob nashriyoti, 1994. - 479 b.
2. Aranovskiy, M. G. Musiqiy matn: tuzilishi va xususiyatlari. - Moskva: Kompozitor, 1998. - 344 b.
3. Asafyev, B. V. Simfonik va kamer musiqasi haqida. - Leningrad: Muzika, 1981. - 216 b.
4. Buassye, A. List darslari. Fransuz tilidan N. P. Korixalova tarjimasi. - Sankt- Peterburg: Kompozitor, 2002-2003. - 74 b.
5. Vartanov, S. Ya. Fortepiano talqinidagi konsepsiya: Frans List va Sergey Raxmaninov ta’sirida. - Moskva: Kompozitor, 2013. - 576 b., musiqa namunalari, rasmlar bilan.
6. Druskin, M. S. Chet el musiqasi tarixi. XIX asrning ikkinchi yarmi. 4-nashr, 7- marta qayta ko‘rib chiqilgan. - Sankt-Peterburg: Kompozitor, 2002. - 622 b.
7. Korto, A. Fortepiano ijrochiligi san’ati haqida. Tuzuvchi, tarjimon va muharrir, kirish so‘zi va sharhlar muallifi K. X. Adjemov. - Moskva: Klassika-XXI, 2005. - 252 b.
8. Lebedev, I. F. F. List. Venger rapsodiyalari № 8 va № 12. N. P. Korixalova tahriri ostida. - Sankt-Peterburg: Kompozitor, 2007. - 64 b.
9. List, F. Tanlangan maqolalar. Ya. I. Milshteyn tahriri ostida. - Moskva: Gosmuzizdat, 1959. - 463 b.
10. Frans List va san’atlar sintezi muammolari: Ilmiy ishlar to‘plami. Tuzuvchi G. I. Gansburg; umumiy muharrir T. B. Verkina. - Xarkov: RA-Karavella, 2002.
11. Xolopova, V. N. Musiqa asarlari shakllari: Darslik. 3-nashr. - Sankt- Peterburg: Lan’, 2006. - 489 b.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.