Keywords
folklor
girjek (gʻijjak)
organologiya
kamonli cholgʻu
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada qoraqalpoq anʼanaviy musiqa madaniyatida oʻziga xos va muhim oʻrin tutuvchi girjek cholgʻusining tarixiy-etnik ildizlari, uning organologik tuzilishi hamda amaliy ijrochilikdagi oʻrni chuqur va har tomonlama ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etiladi. Muallif qoraqalpoq etnosining koʻchmanchi va yarim oʻtroq sivilizatsiyasi sharoitida shakllangan arxaik hamda mumtoz merosida torli-kamonli cholgʻularning tutgan oʻrniga alohida toʻxtalib, girjek sozining evolyutsion rivojlanish bosqichlarini ochib beradi. Shuningdek, tadqiqotda rezonator kosaxonasi, membrana qoplamasi va kamonchaning konstruktiv-akustik xususiyatlari ilmiy-organologik nuqtai nazardan tavsiflanadi. Shu bilan birga, girjekning lirik- dostonchilik va anʼanaviy ansambl amaliyotidagi janrlararo xususiyatlari, uning dutor cholgʻusi bilan tembr-garmonik mutanosibligi, baxshichilik sanʼatidagi joʻrnavozlik vazifalari tahlil qilinadi. Qadimiy cholgʻuni ilmiy asosda oʻrganish va uning ijro anʼanalarini zamonaviy sahnada asrab-avaylagan holda targʻib etish milliy sanʼat taraqqiyotiga xizmat qilishi ilmiy-estetik dalillar yordamida ochib berilgan.References
1. Алламуратов А., Доспанов О., Тилеумуратов Г. Қарақалпақстан к ркем- нер атамаларыны с злиги. - Н кис: «Билим», 1991. - 72 б.
2. Айымбетов Қ. Халық даналығы. - Н кис: «Қарақалпақстан», 1988. - 492 б.
3. Jamǵırbaevna N. A. Qissaxonlar // Boshqaruv va etika qoidalari onlayn ilmiy jurnali. - 2023. - T. 3. - № 5. - B. 113-116.
4. Abdisultanov J. Arnawlı saz. - Nókis: «Ilimpaz» baspası, 2023. - 122 b.
5. Tájetdinova S., Niyazbaeva A. Qıssaxanlıq óneriniń rawajlanıwı hám onıń jaslar tárbiyasındaǵı áhmiyeti // Ájiniyaz Qosıbay ulınıń ádebiy miyrasın úyreniw atamasındaǵı xalıqaralıq ilimiy-teoriyalıq konferenciya toplámı: Maqalalar hám tezisler. - Nókis: NMPI baspası, 2024. - T. 3. - № 3. - B. 270-272.
6. Niyazbaeva A. J. O‘rta Osiyo xalqlarida g‘ijjak cholg‘usining kelib chiqish tarixi // Oriental Art and Culture. - 2026. - Vol. 7, Issue 7. - B. 66-72. - DOI: https://doi.org/10.70728/orien.v07.i07.011.
7. Niyazbayeva A. J. Qoraqalpoq an’anaviy musiqasini Alamoynaq duwtardan girjekka transkripsiya qilishning nazariy tamoyillari // Oriental Art and Culture. - 2026. - Vol. 7, Issue 7. - B. 73-78. - DOI: https://doi.org/10.70728/orien.v07.i07.0112.
8. Niyazbayeva, A. Qoraqalpoq an’anaviy musiqasida dutor va g‘ijjak cholg‘ulari mutanosibligining badiiy-estetik xususiyatlari // Journal of National Culture. - 2026. - Vol. 2, No. 2. - DOI: https://doi.org/10.64681/b8hh3m67
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.