Abstract
Maqolada özbek tili frazeologik birliklarining ifoda plani (tarkib, söz tartibi, grammatik şakl, tovuş tuzilişi) va mazmun plani (yaxlit ma’no, obraz, baho, uslubiy böyoq) örtasidagi munosabat tahlil qilinadi. Belgining asimmetrik dualizmi nazariyasi asosida ikki plan munosabatining olti turi ajratiladi: izomorfizm, köp ma’nolilik, sinonimiya, variantlik, antonimiya va erkin birikma bilan omonimiya. Şuningdek, ifoda planining turğunligi mazmun planini saqlaş vositasi ekani körsatiladi. Kalit sözlar: frazeologik birlik, ifoda plani, mazmun plani, asimmetrik dualizm, içki şakl, frazeologik variant, frazeologik sinonimiya, köp ma’nolilik. СООТНОШЕНИЕ ПЛАНА ВЫРАЖЕНИЯ И ПЛАНА СОДЕРЖАНИЯ ВО ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИХ ЕДИНИЦАХ (НА МАТЕРИАЛЕ УЗБЕКСКОГО ЯЗЫКА)References
1. Rahmatullayev Ş. Özbek tilining izohli frazeologik luğati. – Toşkent: Öqituvçi, 1978.
2. Hjelmslev L. Prolegomena to a theory of language / L. Hjelmslev; transl. by F. J. Whitfield. – Madison: University of Wisconsin Press, 1961.
3. Kalaš F. AI and the translation of idioms – challenges, success, and a corpus perspective / F. Kalaš, P. Lipták // Jazykovedný časopis. – 2025. – Vol. 76, No. 1. – P. 258-267.
4. Karcevskij S. Du dualisme asymétrique du signe linguistique / S. Karcevskij // Travaux du Cercle Linguistique de Prague. – 1929. – Vol. 1. – P. 88-93.
5. Mikelionienė J. The artificial intelligence-related superordinate concepts and terminological variation in the English and Ukrainian languages / J. Mikelionienė, A. Ponomarevskyi // Slavistica Vilnensis. – 2024. – Vol. 69, No. 1. – P. 87-102.
6. Noriega-Santiáñez L. Measuring creative phraseology in literature: Machine translation systems versus large language models / L. Noriega-Santiáñez, G. Corpas Pastor // Yearbook of Phraseology. – 2025. – Vol. 16. – P. 125-152.
7. Saussure F. de. Cours de linguistique générale / F. de Saussure. – Paris: Payot, 1916.
8. Tarakov A. S. Translation problems of phraseological units: On the basis of M. Auezov’s novel “The Way of Abai” / A. S. Tarakov, I. K. Azimbayeva, Zh. T. Abdullayeva // Mediterranean Journal of Social Sciences. – 2015. – Vol. 6, No. 4 S2. – P. 370-374.
9. Translate meanings, not just words: IdiomKB’s role in optimizing idiomatic translation with language models / S. Li, J. Chen, S. Yuan [et al.] // Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence. – 2024. – Vol. 38. – P. 18554-18563.