Abstract
Maqolada pedagogik nutq madaniyati va kommunikativ kompetensiyaning o‘qituvchi mahoratidagi o‘rni nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot maqsadi - o‘qituvchi nutqi, notiqlik san’ati, o‘quvchilar bilan muloqot uslubi va sinfda ijobiy psixologik muhit yaratish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib berish hamda kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning nazariy modelini asoslashdan iborat. Tadqiqotda nazariy tahlil, qiyosiy- tanqidiy yondashuv, umumlashtirish va modellashtirish usullari qo‘llanildi. Nutq madaniyati, pedagogik muloqot va kommunikativ kompetensiya nazariyalari asosida pedagogik nutqning asosiy sifatlari tizimlashtirildi, o‘qituvchi kommunikativ kompetensiyasining besh komponentli tarkibi taklif etildi va muloqot uslublarining sinf psixologik muhitiga ta’siri qiyosiy tahlil qilindi. Natijada “Nutq - Muloqot - Muhit” modeli ishlab chiqildi. O‘qituvchi nutqi faqat axborot uzatish vositasi emas, balki o‘quvchilar motivatsiyasi va sinfdagi psixologik xavfsizlikni belgilovchi omil ekani asoslab berildi.References
1. Avloniy A. Turkiy Guliston yoxud axloq. - Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni. - lex.uz.
3. Головин Б.Н. Основы культуры речи. - М.: Высшая школа, 1988.
4. Qo‘ng‘irov R., Begmatov E., Tojiyev Y. Nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. - Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
5. Леонтьев А.А. Педагогическое общение. - М.: Знание, 1979.
6. Кан-Калик В.А. Учителю о педагогическом общении. - М.: Просвещение, 1987.
7. Lewin K., Lippitt R., White R.K. Patterns of aggressive behavior in experimentally created “social climates” // Journal of Social Psychology. - 1939. - Vol. 10, No. 2. - P. 271–299.
8. Hymes D. On communicative competence // Sociolinguistics / eds. J.B. Pride, J. Holmes. - Harmondsworth: Penguin, 1972. - P. 269–293.
9. Canale M., Swain M. Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing // Applied Linguistics. - 1980. - Vol. 1, No. 1. - P. 1–47.
10. Jennings P.A., Greenberg M.T. The prosocial classroom: Teacher social and emotional competence in relation to student and classroom outcomes // Review of Educational Research. - 2009. - Vol. 79, No. 1. - P. 491–525.
11. Cornelius-White J. Learner-centered teacher-student relationships are effective: A meta-analysis // Review of Educational Research. - 2007. - Vol. 77, No. 1. - P. 113–143.
12. Gordon T. T.E.T.: Teacher Effectiveness Training. - New York: Peter H. Wyden, 1974.
13. Mehrabian A. Silent Messages. - Belmont, CA: Wadsworth, 1971.