BO‘LAJAK PEDAGOGLARDA FORSAYT KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBASI VA UNI PEDAGOGIK TA’LIM KLASTERIGA MOSLASHTIRISH
PDF

Keywords

forsayt kompetensiyasi
kelajak savodxonligi
xorijiy tajriba
qiyosiy pedagogika
pedagog tayyorlash
Futures Literacy Lab
pedagogik ta’lim klasteri
bo‘lajak pedagog.

How to Cite

BO‘LAJAK PEDAGOGLARDA FORSAYT KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBASI VA UNI PEDAGOGIK TA’LIM KLASTERIGA MOSLASHTIRISH. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(10), 1314-1321. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i10.182

Abstract

Maqolada Finlyandiya, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Niderlandiya, Avstriya, Estoniya va Rossiya Federatsiyasida bo‘lajak pedagoglarda forsayt kompetensiyasi va kelajak savodxonligini rivojlantirish tajribasi qiyosiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Tajribalar institutsional shakl, konseptual asos, qo‘llanadigan metodlar, maktab amaliyoti bilan bog‘liqlik va hamkorlik tarmog‘i mezonlari bo‘yicha solishtirilgan. Tahlil asosida xorijiy amaliyotning uch modeli ajratilgan: fan-kurs modeli, laboratoriya-ustaxona modeli va tarmoq- hamkorlik modeli. Har bir modelning afzalliklari va cheklovlari ko‘rsatilgan. Mazkur modellarning elementlarini O‘zbekistondagi pedagogik ta’lim innovatsion klasteri tuzilmasiga moslashtirish yo‘nalishlari asoslangan. Xususan, “Kelajak savodxonligi laboratoriyasi”ni maktab-laboratoriyalar bazasida tashkil etish, forsayt tanlov fanini joriy qilish va professor- o‘qituvchilar uchun fasilitatorlik dasturini yaratish taklif etilgan. Natijalar pedagogika oliy ta’lim muassasalarida o‘quv dasturlarini xalqaro tajriba asosida takomillashtirishda foydalanilishi mumkin.
PDF

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 28-apreldagi “O‘zbekiston Respublikasida pedagog kadrlar tayyorlash tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-73-son Farmoni. gov.uz

2. Miller R. (Ed.). Transforming the Future: Anticipation in the 21st Century. — Paris: UNESCO; London: Routledge, 2018.

3. OECD. OECD Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. — Paris: OECD Publishing, 2019.

4. Toffler A. (Ed.). Learning for Tomorrow: The Role of the Future in Education. — New York: Vintage Books, 1974.

5. Hicks D., Slaughter R. (Eds.). World Yearbook of Education 1998: Futures Education. — London: Kogan Page, 1998. routledge.com

6. Hicks D. The future only arrives when things look dangerous: Reflections on futures education in the UK // Futures. — 2012. — Vol. 44, No. 1. — P. 4–13.

7. Hicks D. Lessons for the Future: The Missing Dimension in Education. — Victoria, BC: Trafford Publishing, 2006. researchspace.bathspa.ac.uk

8. Bateman D. Transforming teachers’ temporalities: Futures in an Australian classroom // Futures. — 2012. — Vol. 44, No. 1. — P. 14–23.

9. Varpanen J., Laherto A., Hilppö J., Ukkonen-Mikkola T. Teacher Agency and Futures Thinking // Education Sciences. — 2022. — Vol. 12, No. 3. — Art. 177. doi:10.3390/educsci12030177

10. Karjalainen J., Miettinen S., Haapasaari O., Kaskinen J. Shaping Education and 21st Century Skills with Futures Literacy: The Futures of Teacher Education. — Turku: Finland Futures Research Centre, University of Turku, 2024. — ISBN 978-952-249-622-5. utupub.fi

11. Copenhagen Institute for Futures Studies. What Is ‘Futures Literacy’ and Why Is It Important? [Elektron resurs]. medium.com

12. UNESCO Chair “Learning and Teaching Futures Literacy in the Anthropocene”, University College of Teacher Education Lower Austria. News [Elektron resurs]. ph-noe.ac.at

13. Futures Literacy in Teacher and Professional Education: Nordic project description [Elektron resurs]. ucviden.dk

14. Panfilov A.N., Panfilova V.M. The Formation of Foresight Competence as a Factor in Improving the Quality of Teacher Training // ARPHA Proceedings. — 2019. — Vol. 1. — P. 681–691. doi:10.3897/ap.1.e0477

15. Valiakhmetova N., Akhmadullina R., Yarmakeev I. Foresight technology as a means of developing the predictive skills of a future teacher // INTED2022 Proceedings. — 2022. — P. 2914–2920. library.iated.org

16. Ярмакеев И., Ахмадуллина Р., Валиахметова Н. Применение современных технологий прогнозирования в подготовке будущего педагога // Филология и культура. — 2022. — № 4(70). — С. 216–221. DOI: 10.26907/2782-4756-2022-70-4-216-221

17. Muxamedov G‘.I., Xodjamqulov U.N. Pedagogik ta’lim innovatsion klasteri: ta’rif, tavsif, tasnif. — Chirchiq: Universitet, 2019.

18. Sotbarova D.I. Pedagogical and Psychological Foundations in Preparing Future Teachers // Indonesian Journal of Community and Special Needs Education. — 2025. ejournal.upi.edu

19. Bereday G.Z.F. Comparative Method in Education. — New York: Holt, Rinehart and Winston, 1964.

20. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-iyundagi “Pedagogik ta’lim sifatini oshirish va pedagog kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim muassasalari faoliyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-289-son qarori. yuz.uz