Abstract
Ушбу мақолада тарихий манбалар асосида Бухорода Ислом динининг ёйилиш жараёни ҳамда у билан боғлиқ ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар таҳлил қилинади. Тадқиқотда Бухоро дастлаб Ислом билан савдо алоқалари орқали танишгани, кейинчалик эса ҳарбий юришлар ва сиёсий ўзгаришлар таъсирида исломлашув жараёни босқичма-босқич ривожлангани ёритилади. Арзакён, Тугҳшада, Қутайба ибн Муслим, Умар ибн Абдулазиз ва Наср ибн Сайяр каби тарихий шахслар фаолияти орқали маҳаллий аҳолининг Исломни қабул қилиш жараёни ўрганилади.
Мақолада иқтисодий ўзгаришларга, хусусан жизя (жон солиғи) ва харож (йер солиғи)нинг жорий этилиши ҳамда уларнинг маҳаллий аҳоли, айниқса маволийлар (араб бўлмаган мусулмонлар) ҳаётига таъсирига алоҳида эътибор қаратилади. Янги мусулмонлардан ҳам жизя ундирилиши натижасида юзага келган ижтимоий кескинликлар, Умар ибн Абдулазиз даврида амалга оширилган адолатли ислоҳотлар ҳамда кейинги даврдаги фискал сиёсат ўзгаришлари таҳлил қилинади. Шунингдек, масжидлар қурилиши, мусулмонлар ва маҳаллий аҳоли бирга яшаш сиёсати, солиқ билан боғлиқ адолатсизликлар ҳамда тенглик учун кураш масалалари ёритилиб, Бухоронинг исломлашуви мураккаб ва кўп босқичли тарихий жараён бўлганлиги асослаб берилади.
References
1. Hasan Kurt. Orta Asyanin Islamlaşma sureci. – Ankara, 1998.
2. Richard Frye. Bukhara: The Medieval Achievement. – Norman. 1965.
3. Şemsiddin Gunaltay. Müslümanlığın Çıktığı ve Yayıldığı Zamanlarda Orta Asya’nın Umumi Vazieti. – Ankara, 1933.
4. T.W.Arnold. İntişâr-ı Ìslam Tarihi, trc. Hasen Gündüzler. –Ankara, 1971.
5. Абдулкарим Самъоний. Китаб ал-ансоб. – Байрут, 1988.1-жилд.
6. Абу Юсуф. Китаб ал-хараж. – Байрут, 1979.
7. Аҳмад ибн Яҳё ал-Балозурий. Футуҳ ал-булдон. – Байрут, 1987.
8. Ибн Ал-Асир. Ал-Камил фи-т-тарих. – Байрут, 1965. 5-жилд.
9. Қудома ибн Жаъфар. Китаб ал-харож. – Истанбул, 2018.
10. Мухаммад ан-Наршахи. Тарих-и Бухара. История Бухары. Перевод, комментарии и примечания Ш.С.Камолиддина. Археолого-топографический комменарий Е.Г.Некрасовой. – Ташкент, 2011.
11. Муҳаммад ибн Жарир ат-Табарий. Тарих ар-русул ва-л-мулук. – Қоҳира, 1967
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.