Abstract
Maqolada oliy ta’limda optika fanining ma’ruza mashg‘ulotlarini generativ sun’iy intellekt (GenAI) vositalari yordamida tashkil etishga mo‘ljallangan raqamli ta’lim platformasining konseptual modeli, arxitekturasi va undan foydalanish metodikasi yoritilgan. Platforma katta til modeli (LLM), o‘quv materiallari bazasi (RAG yondashuvi), formulalar va simulyatsiyalar moduli hamda o‘quv tahlili (learning analytics) blokidan iborat. Ma’ruza «dars oldi – dars davomida – dars so‘ngi» uch bosqichida tashkil etilib, an’anaviy bir tomonlama bayon o‘rniga talabaning faol ishtirokiga asoslangan interaktiv shakl taklif qilinadi. Maqolada pedagogik eksperiment dizayni, baholash mezonlari hamda GenAI’dan foydalanishdagi xavflar (noto‘g‘ri javoblar, akademik halollik, ma’lumotlar xavfsizligi) va ularni kamaytirish yo‘llari ko‘rsatilgan.References
1. Bloom B.S. The 2 sigma problem: The search for methods of group instruction as effective as one-to-one tutoring // Educational Researcher. 1984. Vol. 13, No. 6. P. 4–16.
2. Hake R.R. Interactive-engagement versus traditional methods: A six-thousand-student survey of mechanics test data for introductory physics courses // American Journal of Physics. 1998. Vol. 66, No. 1. P. 64–74.
3. Hestenes D., Wells M., Swackhamer G. Force Concept Inventory // The Physics Teacher. 1992. Vol. 30, No. 3. P. 141–158.
4. Kasneci E., Seßler K., Küchemann S. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. 2023. Vol. 103. Article 102274.
5. Lewis P., Perez E., Piktus A. et al. Retrieval-augmented generation for knowledge- intensive NLP tasks // Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS). 2020. Vol. 33. P. 9459–9474.
6. Mayer R.E. Multimedia Learning. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
7. Mazur E. Peer Instruction: A User’s Manual. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 1997.
8. Sweller J. Cognitive load during problem solving: Effects on learning // Cognitive Science. 1988. Vol. 12, No. 2. P. 257–285.
9. Vaswani A., Shazeer N., Parmar N. et al. Attention is all you need // Advances in Neural Information Processing Systems. 2017. Vol. 30.
10. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-sonli «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora- tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni.