Abstract
Maqolada boshlang‘ich matematika ta’limida hisoblash faoliyatini tashkil etishning nazariy va metodik asoslari tahlil qilinadi. Hisoblash tushunchasi faqat tayyor arifmetik natijani olish jarayoni sifatida emas, balki matematik munosabatlarni anglash, amallarni tanlash, hisoblash usulini qo‘llash, natijani tekshirish va zarur hollarda bir usuldan boshqasiga o‘tish imkoniyatlarini qamrab oluvchi faoliyat sifatida talqin etiladi. Hisoblash malakasining shakllanishida konseptual tushunish, protseduraviy ravonlik, strategik kompetensiya va matematik mulohazalashning o‘zaro bog‘liqligi asoslanadi. Maqolada boshlang‘ich sinflarda ko‘paytirishni o‘rgatishda xona birliklari, sonlarning o‘nlik sanoq sistemasidagi tuzilishi, amallar orasidagi bog‘lanishlar va tayanch sonlardan foydalanishning metodik imkoniyatlariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, hisoblash usullarini takomillashtirishda mavjud standart algoritmlarni shunchaki almashtirish emas, balki o‘quvchining matematik munosabatlarni ko‘ra olishi va turli hisoblash strategiyalaridan ongli foydalanishini rivojlantirish muhimligi ko‘rsatiladi. Maqolada ko’paytirish amalini bajarish usuliga muqobil yondashuvining metodik o‘rni belgilanadi.References
1. National Research Council. Adding It Up: Helping Children Learn Mathematics. Jeremy Kilpatrick, Jane Swafford, Bradford Findell (Eds.). Washington, DC: National Academy Press, 2001. DOI: 10.17226/9822
2. National Council of Teachers of Mathematics. Principles to Actions: Ensuring Mathematical Success for All. Reston, VA: NCTM, 2014. 139 p. ISBN 978-0-87353-774-2.
3. National Council of Teachers of Mathematics. Procedural Fluency: Reasoning and Decision-Making, Not Rote Application of Procedures. NCTM Position Statement. January 2023.
4. Rittle-Johnson, B., Schneider, M., & Star, J. R. Not a one-way street: Bidirectional relations between procedural and conceptual knowledge of mathematics. Educational Psychology Review, 2015, 27(4), 587–597. DOI: 10.1007/s10648-015-9302-x.
5. Rittle-Johnson, B., Siegler, R. S., & Alibali, M. W. Developing conceptual understanding and procedural skill in mathematics: An iterative process. Journal of Educational Psychology, 2001, 93(2), 346–362. DOI: 10.1037/0022-0663.93.2.346.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 N.Sh. Xudoyberganov (Author)