YUQORI SINF O‘QUVCHILARINING INGLIZ TILIDAGI LEKSIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING LINGVODIDAKTIK ASOSLARI
PDF

Keywords

leksik kompetensiya
kommunikativ kompetensiya
yuqori sinf o‘quvchilari
ingliz tili
lingvodidaktika
lug‘aviy zaxira
semantik kompetensiya
kollokatsiya
produktiv lug‘at
leksik strategiyalar
avtomatlashganlik.

How to Cite

YUQORI SINF O‘QUVCHILARINING INGLIZ TILIDAGI LEKSIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING LINGVODIDAKTIK ASOSLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(10), 245-253. https://doi.org/10.70728/c.series.ped.v08.i10.033

Abstract

Mazkur maqolada yuqori sinf o‘quvchilarining ingliz tilidagi leksik kompetensiyasini rivojlantirishning ilmiy-nazariy va lingvodidaktik asoslari tadqiq etiladi. Zamonaviy chet til ta’limida leksik kompetensiyaning kommunikativ kompetensiya tarkibidagi o‘rni, uning mazmuniy xususiyatlari, tarkibiy komponentlari hamda nutq faoliyati turlari bilan o‘zaro aloqadorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda leksik kompetensiyaga oid milliy va xorijiy ilmiy yondashuvlar qiyosiy o‘rganilib, lug‘aviy bilimning kengligi va chuqurligi, retseptiv va produktiv xususiyatlari, kollokatsion bilim, mental leksikon hamda leksik strategiyalarning ahamiyati aniqlashtiriladi. Nazariy tahlil asosida leksik kompetensiyaning lug‘aviy zaxira, semantik, kombinator, uslubiy-pragmatik va strategik komponentlardan tashkil topgan besh tarkibli modeli tizimlashtiriladi. Mazkur komponentlarni birlashtiruvchi funksional ko‘rsatkich sifatida leksik birliklarni avtomatlashgan tarzda qo‘llash qobiliyati asoslanadi. Shuningdek, yuqori sinf o‘quvchilarining leksik kompetensiyasini rivojlantirishda kommunikativ topshiriqlar, kontekstga asoslangan mashqlar, kollokatsiyalar bilan ishlash hamda retseptiv lug‘atni produktiv faoliyatga o‘tkazishning metodik imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari leksik kompetensiyani rivojlantirishga qaratilgan mashqlar tizimini ishlab chiqish va uning samaradorligini baholash uchun nazariy-metodik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
PDF

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012-yil 10-dekabrdagi PQ-1875-son “Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – Elektron huquqiy hujjat. – Lex.uz.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 19-maydagi PQ-5117-son “O‘zbekiston Respublikasida xorijiy tillarni o‘rganishni ommalashtirish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – Elektron huquqiy hujjat.

3. Jalolov J. J. Chet til o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2012. – 432 b.

4. Aitchison J. Words in the Mind: An Introduction to the Mental Lexicon. 4th ed. – Chichester: Wiley-Blackwell, 2012. – 352 p.

5. Bachman L. F., Palmer A. S. Language Testing in Practice: Designing and Developing Useful Language Tests. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 384 p.

6. Boers F. Evaluating Second Language Vocabulary and Grammar Instruction: A Synthesis of the Research on Teaching Words, Phrases, and Patterns. – London: Routledge, 2021. – 234 p.

7. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment – Companion Volume. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. – 280 p.

8. Dóczi B., Kormos J. Longitudinal Developments in Vocabulary Knowledge and Lexical Organization. – Oxford: Oxford University Press, 2016. – 232 p.

9. González-Fernández B., Schmitt N. Word Knowledge: Exploring the Relationships and Order of Acquisition of Vocabulary Knowledge Components // Applied Linguistics. – 2020. – Vol. 41, No. 4. – P. 481–505. DOI: 10.1093/applin/amy057.

10. Laufer B., Ravenhorst-Kalovski G. C. Lexical Threshold Revisited: Lexical Text Coverage, Learners’ Vocabulary Size and Reading Comprehension // Reading in a Foreign Language. – 2010. – Vol. 22, No. 1. – P. 15–30.

11. Lewis M. The Lexical Approach: The State of ELT and a Way Forward. – Hove: Language Teaching Publications, 1993. – 200 p.

12. Nation I. S. P. Learning Vocabulary in Another Language. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2013. – XIV, 624 p.

13. Richards J. C., Rodgers T. S. Approaches and Methods in Language Teaching. 3rd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014. – 410 p.

14. Schmitt N. Researching Vocabulary: A Vocabulary Research Manual. – London: Palgrave Macmillan, 2010. – XVII, 386 p.

15. Schmitt N., Schmitt D. Vocabulary in Language Teaching. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2020. – 286 p.

16. Siyanova-Chanturia A., Pellicer-Sánchez A. (Eds.). Understanding Formulaic Language: A Second Language Acquisition Perspective. – London: Routledge, 2019. – 290 p.

17. Webb S. (Ed.). The Routledge Handbook of Vocabulary Studies. – London: Routledge, 2019. – 618 p.

18. Webb S., Nation P. How Vocabulary Is Learned. – Oxford: Oxford University Press, 2017. – 322 p.

19. Азимов Э. Г., Щукин А. Н. Новый словарь методических терминов и понятий (теория и практика обучения языкам). – М.: ИКАР, 2009. – 448 с.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Nodirjon Bobirovich Umuxanov (Author)