Keywords
Shashmaqom
aruz vazni
usul
musiqiy tafakkur
ta’zim
she’riy-musiqiy mutanosiblik
ilmiy tahlil
mumtoz san’at
estetik zavq.
How to Cite
Abstract
Ushbu ilmiy maqola Alisher Navoiy she’riyati bilan o’zbek mumtoz maqom san’ati o’rtasidagi chuqur dialektik aloqalarni tahlil qilishga bag’ishlangan. Maqolaning asosiy maqsadi Navoiyning g’azallarida ifodalangan falsafiy mazmun va Shashmaqomning musiqiy tuzilishi o’rtasidagi ichki mutanosiblikni ilmiy jihatdan asoslashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida tarixiy-typologik tahlil, musiqiy-metrik solishtirish va estetik-semantik interpretatsiya usullari qo’llangan. Maqola davomida Navoiyning “Mezon ul-avzon” asaridagi musiqiy nazariy qarashlari, aruz vazni bilan maqom usullari o’rtasidagi strukturaviy parallellik hamda “ta’zim” tushunchasining maqom ijro etish kontekstidagi falsafiy ma’nosi ochib berilgan. Izlanish natijalari shuni ko’rsatadiki, Navoiy she’riyatini maqom janrida ijro etish — bu nafaqat ijroiy san’at, balki shoir merosiga bo’lgan eng oliy darajadagi intelektual ta’zimning ifodasidir.References
1. Navoiy, A. (1991). Mezon ul-avzon. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.
2. Navoiy, A. (1960). Devoni Foniy. Toshkent: O’zbekiston SSR Fanlar akademiyasi nashriyoti.
3. Fitrat, A. (1992). O’zbek klassik musiqasi va uning tarixi. Toshkent: O’zbekiston nashriyoti.
4. Bobur, Z. M. (1992). Boburnoma. Toshkent: Sharq nashriyoti.
5. Rajabiy, Y. (1959). Shashmaqom (6 jild). Toshkent: O’zbekiston SSR Fanlar akademiyasi nashriyoti.
6. Ibrohimov, O. (1985). Navoiy va mumtoz musiqa. Toshkent: Fan nashriyoti.
7. Navoiy, A. (1991). Xazoyin ul-maoniy. Toshkent: G’. G’. Gulom nashriyoti.
8. Haqqul, I. (2001). Navoiy she’riyatining musiqiy asoslari. Toshkent: O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi.
9. Sirojiddinov Sh. Alisher Navoiy: manbalarning qiyosiy-tipologik, tekstologik tahlili. – Toshkent: Tamaddun, 2011.
10. Qayumov A. Asarlar. 1-tom: Navoiyshunoslik. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2008.