Abstract
Muhandislikning raqamli transformatsiyasi texnik universitetlarda ta'limni tashkil etish talablarini asta-sekin o'zgartirmoqda. Bugungi talabalar uchun bitta dasturiy mahsulot, algoritm yoki axborot texnologiyasini uning haqiqiy texnik tizimda ishlashi kontekstidan tashqarida o'zlashtirish yetarli emas. Dasturiy ta'minot, apparat vositalari, axborot va analitik komponentlar yagona, boshqariladigan mavjudotning bir qismi sifatida ko'rib chiqiladigan o'quv faoliyatini tashkil etish zarurati mavjud. Shu bilan birga, talabalar orasida raqamli ko'nikma darajasi, texnik ma'lumotlar bilan ishlash qobiliyati, mustaqilligi va murakkab muhandislik muammolarini hal qilishga tayyorligi jihatidan sezilarli darajada heterojenlik saqlanib qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi texnik universitetlar talabalariga "Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari" fanini o'qitish uchun "Adaptiv kiber-fizik keys" (AKFK) metodologiyasini nazariy jihatdan asoslash va ishlab chiqishdir. Metodologiya adaptiv o'rganish, holatlarga asoslangan va loyihaga asoslangan o'rganish, simulyatsiya modellashtirish, o'rganish tahlili va kiber-fizik obyektlar yoki ularning raqamli modellari bilan ishlashning kombinatsiyasiga asoslangan. Adaptiv o'rganish, raqamli egizaklar, kiber-fizik o'rganish muhiti va o'rganish tahlili bo'yicha joriy tadqiqotlarning analitik sharhi o'tkazildi. O'quvchilarning o'quv dasturi bilan o'zaro ta'sirini modellashtirish, kompyuter simulyatsiyasi modellashtirish, adaptiv raqamli yo'llar va fikr-mulohaza tizimlari bo'yicha muallifning tadqiqotlari ketma-ketligi tahlil qilindi. Natijada, diagnostika-profil, muammoga asoslangan kontekst, adaptiv-faoliyat, analitik-tuzatuvchi va refleksiv-loyiha bosqichlarini o'z ichiga olgan adaptiv o'quv kompleksi (AKFK) uchun tuzilma ishlab chiqildi. Talaba faoliyatining uchta dinamik ravishda o'zaro bog'liq rejimi taklif etiladi: operator, muhandislik-sozlash va analitik-loyiha. Ushbu metodologiyaning asosiy farqi shundaki, u nafaqat ta'lim mazmunining hajmi yoki ketma-ketligini, balki o'quvchining bir xil kiber-fizik obyekt bilan professional o'zaro ta'sirining xususiyatini ham moslashtiradi.References
1. Smyrnova-Trybulska E., Morze N., Varchenko-Trotsenko L. Adaptive learning in university students’ opinions: Cross-border research // Education and Information Technologies.
2022. Vol.
27. P. 6787–6818. DOI: 10.1007/s10639-021-10830-7.
2. Banihashem S.K., Noroozi O., van Ginkel S., Macfadyen L.P., Biemans H.J.A. A systematic review of the role of learning analytics in enhancing feedback practices in higher education // Educational Research Review.
2022. Vol.
37. Article
100489. DOI: 10.1016/j.edurev.2022.100489.
3. Sharma K., Nguyen A., Hong Y. Self-regulation and shared regulation in collaborative learning in adaptive digital learning environments: A systematic review of empirical studies // British Journal of Educational Technology.
2024. Vol.
55. P. 1398–1436. DOI: 10.1111/bjet.13459.
4. Chelini J., Richert D. Teaching Engineering Design for Industry 4.0 Using a Cyber-Physical Learning Factory // IFAC-PapersOnLine.
2023. Vol. 56, No.
2. P. 4699–4704. DOI: 10.1016/j.ifacol.2023.10.994.
5. Zhang J., Zhu J., Tu W., Wang M., Yang Y., Qian F., Xu Y. The Effectiveness of a Digital Twin Learning System in Assisting Engineering Education Courses: A Case of Landscape Architecture // Applied Sciences.
2024. Vol. 14, No.
15. Article
6484. DOI: 10.3390/app14156484.
6. Liu X., Jiang D., Tao B., Xiang F., Jiang G., Sun Y., Kong J., Li G. A systematic review of digital twin about physical entities, virtual models, twin data, and applications // Advanced Engineering Informatics.
2023. Vol.
55. Article
101876. DOI: 10.1016/j.aei.2023.101876.
7. Suyumov J., Lutfillayev M., Yuldosheva D., Xasanova M., Polvonov A. Technology for the formation and application of simulation modeling in the educational process // E3S Web of Conferences.
2024. Vol.
508. Article
04008. DOI: 10.1051/e3sconf/202450804008.
8. Gorovik A., Lazareva M., Khasanova M., Yuldosheva D. Modelling algorithms for learner interaction with training courses // E3S Web of Conferences.
2024. Vol.
508. Article
03013. DOI: 10.1051/e3sconf/202450803013.
9. Khasanova M.Y. Adaptive Digital Learning Route Method for Teaching the Course “Information Technologies in Technical Systems” to Technical University Students // International Journal of Pedagogics.
2026. Vol. 6, No.
3. P. 354–361. DOI: 10.37547/ijp/Volume06Issue03-74.
10. Хасанова М.Ю. Информационно-технологические решения и системы обратной связи в адаптивных средах // Science Time.
2026. Т. 4, № 3/1. С. 351–362. DOI: 10.66345/stj.v4i3/1.5474.
11. Khasanova M.Y., Suyumov J.Y. Ensuring Security in Virtual Adaptive Database Systems for Programming Education // Miasto Przyszłości.
2025. Vol.
61. P. 560–562.
12. Khasanova M.Y. Modern Paradigms and Innovative Technologies for Adapting the Educational Process // International Journal of Formal Education.
2025. Vol. 4, No.
9. P. 225–230.
13. Hernández-de-Menéndez M., Morales-Menendez R., Escobar C.A., Ramírez Mendoza R.A. Learning analytics: state of the art // International Journal on Interactive Design and Manufacturing.
2022. Vol.
16. P. 1209–1230.
14. Tretow-Fish T.A.B., Khalid M.S. Evaluating Learning Analytics of Adaptive Learning Systems: A Work in Progress Systematic Review // Design, Learning, and Innovation. Springer,
2022. DOI: 10.1007/978-3-031-06675-7_3.
15. Keaveney S. et al. Development and Implementation of a Digital Manufacturing Demonstrator for Engineering Education // Procedia CIRP.
2021. Vol.
104. P. 1674–1679. DOI: 10.1016/j.procir.2021.11.282.
16. Broadening participation in learning factories through Industry 4.0 // Procedia Manufacturing.
2020. Vol.
45. P. 534–539. DOI: 10.1016/j.promfg.2020.04.074.
17. Teaching Industrie 4.0 technologies in a learning factory through problem-based learning: case study of a semi-automated robotic cell design // Procedia Manufacturing.
2020. Vol.
45. P. 265–270. DOI: 10.1016/j.promfg.2020.04.105.
18. Implementing an Energy Management System in a Learning Factory – A Project-Based Learning Approach // Procedia Manufacturing.
2020. Vol.
45. P. 72–77. DOI: 10.1016/j.promfg.2020.04.068.