Abstract
Maqolada maxsus maqsadlar uchun ingliz tili (ESP — English for Specific Purposes) ta’limi mazmunini korpus lingvistikasi metodlari asosida adaptiv tarzda shakllantirish muammosi ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy kasbiy ta’lim tizimida talabalarning kasbiy-kommunikativ ehtiyojlari tezkor o‘zgarib borishi natijasida o‘quv dasturlarini statik holda tuzish o‘z samarasini yo‘qotmoqda. Tadqiqotda ehtiyojlar tahlili (needs analysis) nazariy modeli — xususan, maqsadli vaziyat tahlili (Target Situation Analysis), hozirgi holat tahlili (Present Situation Analysis) va o‘quv ehtiyojlari tahlili (Learning Needs Analysis) — korpusga asoslangan miqdoriy tahlil usullari, ya’ni chastota tahlili, kalit so‘z (keyword) tahlili va kolokatsiya tahlili bilan uyg‘unlashtirilgan holda, kasbga yo‘naltirilgan til birliklarini aniqlashning bosqichma-bosqich algoritmi taklif etiladi. Maqolaning maqsadi — kasbiy matnlar korpusini yaratish, uni referens korpus bilan qiyoslash orqali soha-spetsifik leksik- grammatik birliklarni ajratib olish hamda ularni davriy yangilanadigan, ma’lumotlarga asoslangan (data-driven) ESP o‘quv dasturiga aylantirish mexanizmini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot natijasida o‘quv mazmunini uch bosqichli (diagnostika — korpus tahlili — pedagogik moslashtirish) sikl asosida doimiy yangilab boruvchi adaptiv model taklif qilindi. Ushbu model ESP kurslarini loyihalashtiruvchi o‘qituvchilar, dastur tuzuvchilar va til markazlari uchun amaliy ahamiyatga ega.References
1. Hutchinson, T., Waters, A. English for Specific Purposes: A Learning-Centred Approach. — Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
2. Dudley-Evans, T., St John, M.J. Developments in English for Specific Purposes: A Multi-Disciplinary Approach. — Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
3. Sinclair, J. Corpus, Concordance, Collocation. — Oxford: Oxford University Press, 1991.
4. Biber, D., Conrad, S., Reppen, R. Corpus Linguistics: Investigating Language Structure and Use. — Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
5. Flowerdew, L. Corpora and Language Education. — Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2012.
6. Nation, I.S.P. Learning Vocabulary in Another Language. — Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
7. Coxhead, A. A New Academic Word List // TESOL Quarterly. — 2000. — Vol. 34, No. 2. — P. 213–238.
8. Gavioli, L. Exploring Corpora for ESP Learning. — Amsterdam: John Benjamins, 2005.
9. Anthony, L. AntConc (Version 4.x) [Computer Software]. — Tokyo: Waseda University, 2024.
10. Kilgarriff, A. et al. The Sketch Engine: Ten Years On // Lexicography. — 2014. — Vol. 1. — P. 7–36.
11. Belcher, D. What ESP Is and Can Be: An Introduction // English for Specific Purposes in Theory and Practice. — Ann Arbor: University of Michigan Press, 2009. — P. 1– 20.
12. West, R. Needs Analysis in Language Teaching // Language Teaching. — 1994. — Vol. 27, No. 1. — P. 1–19.