Abstract
Мазкур мақолада қутбсиз, қутбли ва квадрупол молекулаларнинг диацетатцеллюлоза-кремнезем асосидаги нанокомпозицион материалга адсорбцияланиш хусусиятлари назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинади. Диацетатцеллюлоза ва кремнезем компонентларининг функционал хусусиятлари, уларнинг ўзаро таъсири натижасида ҳосил бўладиган нанокомпозициянинг сирт тузилиши ҳамда адсорбцион фаол марказлари кўриб чиқилади. Турли хил молекулаларнинг қутбланганлик даражаси, молекуляр тузилиши ва фазалараро ўзаро таъсир хусусиятларининг адсорбция жараёнига таъсирига алоҳида эътибор қаратилган. Қутбсиз молекулалар учун дисперсион ўзаро таъсирлар, қутбли молекулалар учун дипол-дипол ва водород боғлари, квадрупол молекулалар учун эса сиртдаги электр майдони ва молекуляр индукция билан боғлиқ таъсирларнинг аҳамияти ёритилади. Диацетатцеллюлоза-кремнезем нанокомпозициясининг юқори солиштирма сирт майдони ва функционал гуруҳларга бойлиги уни турли органик бирикмаларни селектив адсорбция қилиш учун истиқболли материал сифатида баҳолаш имконини беради.References
1. Taha A.A., Wu Y.N., Wang H., Li F. Preparation and application of functionalized cellulose acetate/silica composite nanofibrous membrane via electrospinning for Cr(VI) ion removal from aqueous solution // Journal of Environmental Management. — 2012. — Vol. 112. — P. 10–16.
2. Ojstršek A., Fakin D., Hribernik S., Fakin T. et al. Electrospun nanofibrous composites from cellulose acetate / ultra-high silica zeolites and their potential for VOC adsorption from air // Carbohydrate Polymers. — 2020. — Vol. 236. — 116071.
3. Waleed H., Hudaib B., Al-Harahsheh M., Allawzi M. Synthesis and Characterization of a Modified Silica/Cellulose Acetate Nanocomposite Ultrafiltration Membrane for Phenol Removal from Wastewater // Separation and Purification Technology. — 2025. — Vol. 353. — 128391.
4. Cellulose acetate/silica composites: Physicochemical and biological characterization // Journal of the Mechanical Behavior of Biomedical Materials. — 2023. — Vol. 144. — 106002.
5. Ultrahigh Adsorption of Toxic Substances from Cigarette Smoke Using Nanocellulose-SiO₂ Hybrid Aerogels // ACS Applied Polymer Materials. — 2022.
6. Molecular Simulation Study of Adsorption and Diffusion on Silicalite for a Benzene/CO₂ Mixture // Langmuir. — 2006.