Keywords
Morus
biologiya
vegetativ ko‘paytirish
qalamcha
halqalash
unuvchanlik
morfogenez
Qoraqalpog‘iston.
How to Cite
Abstract
Maqolada tut (Morus) ning biologik xususiyatlari va vegetativ ko‘paytirish usullari Qoraqalpog‘iston sharoitida ko‘rib chiqilgan. Tutning sistematikasi, morfologiyasi, generativ va vegetativ ko‘payish yo‘llari tahlil qilingan. Halqalash usulining qalamchalar unuvchanligiga ta’siri, morfogenez bosqichlari va o‘sish dinamikasi yoritilgan. Aniqlanishicha, halqalangan qalamchalar halqalanmaganlariga nisbatan 4–5 baravar yuqori unuvchanlikka ega. Qoraqalpog‘istonning keskin kontinental iqlimida tut ko‘chatlarini yetishtirishning samarali usullari tavsiya etilgan.References
1. Abdullayev U. Tutchilik. — Toshkent: Mehnat, 1991. — 7–9-b.
2. Jo‘rayev M., Umarov Sh.R., Xolmatov D.I., Qo‘chqorov O‘. O‘zbekiston Respublikasida tashkil etilgan tut navlari jahon kolleksiyasi tarkibiga kiruvchi nav, shakl va duragay turlar tavsifi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. — 3–98-b.
3. Jiyeemuratov E.B. Tutning istiqbolli va rayonlashtirilgan yangi navlarini Qoraqalpog‘iston sharoitida chidamlilik va oziqaboplik xususiyatlarini ilmiy asoslash: Magistr dissertatsiyasi. — Toshkent: TDAU, 2021. — 122 b.
4. Bekkamov Ch.I., Mirzayeva Yo.Ya., Haydaraliyev J.R., Ravshanova S.A. Tutchilikni jadal rivojlantirishda mikroklonlashtirishni takomillashtirish va undan foydalanishning istiqbollari // O‘zbekiston agrar fani xabarnomasi. — 2018. — №4(74). — B. 82–85.
5. Dospexov B.A. Metodika polevogo opyta. — Moskva: Kolos, 2000. — 351 s.
6. Beydeman I.N. Metodika izucheniya fenologii rasteniy i rastitelnykh soobshchestv. — Novosibirsk: Nauka, 1974. — 154 s.
7. Bekkamov Ch.I., Sohibova N.S., Zikirova M.O. Intensiv tutzorlarni tashkil qilish va navdor tut barglaridan foydalanish tizimi samaradorligi // O‘zbekiston agrar fani xabarnomasi. — 2019. — №1(75). — B. 125–127.
8. Valiyev S.T., Rajabov N.O. Tutning yangi sinovdan o‘tayotgan seleksion nomerlarining ipak qurtining biologik va texnologik ko‘rsatkichlariga ta’siri // Respublikada chorvachilikni rivojlantirish istiqbollari. — Toshkent, 2019. — B. 268–271.
9. Rajabov N.O., Valiyev S.T. Tut ipak qurti hayotchanligi va pilla mahsuldorligiga yangi tut navlarining ta’siri // IITI ning 90-yillik yubileyiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. — Toshkent, 2019. — B. 72–74.
10. Ergashev A., Ergashev T. Bog‘dorchilik asoslari. — Toshkent: Mehnat, 2013. — 245 b.
11. Qurbonov A. O‘simliklar fiziologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2010. — 320 b.
12. Yunusov R., Ahmedov B. Tut daraxti biologiyasi va uni ko‘paytirish usullari // O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi jurnali. — 2019. — №5. — B. 34–36.
13. Nurlımuratova G., Ajiyev A.B. Qoraqalpog‘iston sharoitida tutning istiqbolli navlarini ko‘paytirishning biologik xususiyatlari Qoraqalpog‘iston agrar agrotexnologiyalar instituti ilmiy to‘plami. — Nukus, 2021. — B. 45–52.
14. Nurlımuratova G. Tut qalamchalarining unuvchanligiga halqalash usulining ta’siri // O‘zbekiston agrar fani xabarnomasi. — Toshkent, 2021. — №3(85). — B. 67–72.
15. Nurlımuratova G., Ajiev A.B. Vegetativ ko‘paytirishda tut navlarining morfogenez bosqichlari // «Yosh olimlar va talabalar ilmiy-innovatsion faoliyatining dolzarb muammolari» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
16. Ajiyev A.B. Current state of natural focals of wild communities of cultural plants // Science and Education in Karakalpakstan. — 2020. — №3. — P. 24–30.
17. Nurlımuratova G. Qoraqalpog‘iston sharoitida tutning vegetativ ko‘payish biologiyasi // «Ekologik muammolar va turizmni rivojlantirish» mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. — Nukus, 2022. — B. 112–118.