Abstract
Ushbu maqolada Rosaceae (Atirguldoshlar) oilasiga mansub o‘simliklarda, xususan, na’matak va atirgul turlarida uchraydigan asosiy virusli kasalliklar hamda ularning qo‘zg‘atuvchilari tahlil qilingan. Atirgul o‘simliklarida aniqlangan viruslar barg va gullarda mozaika, xloroz, halqasimon va chiziqsimon dog‘lanish, deformatsiya, o‘sishning susayishi hamda o‘simliklarning erta nobud bo‘lishiga sabab bo‘lishi qayd etilgan. Jumladan, Rose rosette virus (RRV), Apple mosaic virus (ApMV), Rose yellow mosaic virus (RoYMV) va Rose spring dwarf-associated virus (RSDaV) kabi viruslarning biologik xususiyatlari, simptomlari, tarqalish yo‘llari va vektorlari yoritilgan. Keltirilgan ma’lumotlar na’matak va boshqa Rosa turlarining virusli kasalliklarini o‘rganish hamda ularni nazorat qilish choralarini ishlab chiqishda ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.References
1. Suarez T.C.E., Yamada K., Ochiai M. A comprehensive review of known and emerging viruses infecting rose species // Frontiers in Virology. – 2025. – Vol. 5. – DOI: 10.3389/fviro.2025.1669397.
2. Stevens L., Ostoja-Starzewski J., Vazquez I. Rose rosette disease caused by Rose rosette virus and its vector the eriophyoid mite Phyllocoptes fructiphilus. Plant Pest Factsheet. Fera Science Ltd.,
2020. Revised2022.
3. Bernardini A., Shires M., Ong K., Caulson N. Rose Rosette Virus. Texas A&M AgriLife Extension Service, PLPM-PU-057. 2024.
4. da Silva S., Babu B., Paret M.L., et al. Rose Mosaic Virus: A Disease Caused by a Virus Complex and Symptoms on Roses and Management Practices. UF/IFAS Extension, PP338.
2018. Revised 2024.
5. University of California Statewide Integrated Pest Management Program. Rose Mosaic Virus. UC Agriculture and Natural Resources, 2026.
6. Pscheidt J.W., Ocamb C.M. (eds.). Rose (Rosa spp.) and hybrids—Virus Diseases. Pacific Northwest Plant Disease Management Handbook. Oregon State University, 2026.
7. Suarez T.C.E., Yamada K., Ochiai M. Global Distribution, Taxonomy, and Disease Impact of Rose Viral Pathogens. Reviews in Agricultural Science. 2025;13(4):30–48. DOI: 10.7831/ras.13.4_30.
8. Davronov Q.A., Erkinjonova I.I. Na’matak o‘simligining shifobaxshlik xususiyati // “Prospects of Innovative Development of Agriculture in New Uzbekistan” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi.–Farg‘ona, 2024.–B.401. https://www.google.com/goto?url=CAESbAHrOzAVZFYE7K_sblgeAgQeCxaxt0X7L4OlsqGWjLCg-m67S9rW-NC3XjpFZj0Cvjn8-CJwyhWKxPTPavVjHulCZvvPihjAOaH8xWJEcatjW-Y0owBkWEU4OmseRSLnty0xtu3IrpsNWOuhxw