Abstract
Maqolada Xorazm viloyati tuproq-iqlim sharoitida Crocus sativus L. o‘simligining introduksiyasi, ontogenez bosqichlari va fenologik rivojlanish xususiyatlari yoritilgan. Tadqiqotlarda o‘simlikning vegetativ ko‘payishi, virginil va generativ davrlarining davomiyligi, g‘unchalash hamda gullash muddatlari o‘rganilgan. Shuningdek, tuganak piyozlarining o‘lchami, ekish chuqurligi va sug‘orish sharoitining gullash jarayoniga ta’siri tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra, Xorazm sharoitida generativ organlarning shakllanishi oktabr oyining ikkinchi yarmida boshlanib, gullash jarayoni oktabr oxiri va noyabr oyining boshlarida kuzatilgan. Generativ davrning davomiyligi o‘rtacha 10–12 kunni, umumiy vegetatsiya davri esa 233–243 kunni tashkil etgan. Olingan natijalar Crocus sativus L. o‘simligining mahalliy sharoitga moslashish xususiyatlarini baholash va uni introduksiya qilishning ilmiy asoslarini ishlab chiqishda ahamiyatga ega.References
1. Rezaee R., Hosseinzadeh H.
2013. Safranal: From an aromatic natural product to a rewarding pharmacological agent. Iran J. Basic. Med. Sci.
16. Pp.12-26.
2. Cardone L, Castronuovo D, Perniola M, Cicco N, Candido V.
2019. Evaluation of corm origin and climatic conditions on saffron (Crocus sativus L.) yield and quality. J Sci Food Agric. 99(13). Pp.5858-5869.
3. Uranov A.A. Ontogenez i vozrastnoy sostav populyasiy svetkovix rasteniy. Izd. Moskva. Nauka. 1967. 9-15 s.
4. Fedorov Al.A., Artyushenko Z.T. Atlas po opisatel'noy morfologii visshix rasteniy. Svetok. -L.: Nauka, 1975.
5. Amagase, H., Handel, R.,
2008. Randomized, blind, placebo-controlled human clinical studies showed waist circumference reduction by an intake of standardized Lycium barbarum fruit juice. Obesity. Nature Publishing Group. S 293–S 293, 75 Varick St, 9th Flr, New York, Ny 10013-1917 USA.
6. Rabotnov T.A. Osnovniye voprosi izucheniya merofitotsenopopulyatsiy // Byul. MOIP. Otd. biol.
1992. T. 97, vip.
3. S. 109-110.
7. Borisova I.V. Sezonnaya dinamika rastitelnogo soobshestva. V kn. Polevaya geobotanika,t.4. JL, Izd-vo «Nauka»,
1972. S. 5-136.
8. Beydman I.N. Metodika izucheniya fenologii rasteniy i rastitelnix soobshestv. Novosibirsk, 1974, 155 s.
9. Ashurmetov.O.A., Qarshiboyev.X.Q, Qarshiboyev.J. X. O‘simliklarning o‘sishi va rivojlanishini o‘rganish yuzasidan ilmiy-tadqiqot ishlarini o‘tkazishga oid ayrim metodik ko‘rsatmalar. – Guliston. 2008. – B. 20.
10. Zaysev G.N. Matematika v eksperimentalnoy botanike. – M.: Nauka, 1990. 296 s.
11. Milajerdi A, Jazayeri S, Shirzadi E, et al. The effects of alcoholic extract of saffron (Crocus satious L.) on mild to moderate comorbid depression-anxiety, sleep quality, and life satisfaction in type 2 diabetes mellitus: a double-blind, randomized and placebo-controlled clinical trial. Complement Ther Med. 2018;41: 196-202.
12. Sadat Rafiei SK., Abolghasemi S., Frashidi M., Ebrahimi S., Gharei F., Razmkhah Z., Tavousi N., Mahmoudvand B., Faani M., Karimi N., Abdi A., Soleimanzadeh M., Ahmadpour Youshanlui M., Sadatmadani SF., Alikhani R., Pishkari Y., Deravi N. Saffron and Sleep Quality: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Nutr Metab Insights. 2023.18;16:11786388231160317. Pp.1-7.
13. Alie B.A., Khan M.H., Dar N.A., Mir G.H., Dar Sh.A., Lone A.A., Khan A., Fayaz U., Ali M.T., Bhat Arif H.
2023. Cost-effective saffron production system module for corm weight and planting density. Journal of Innovative Agriculture. Vol.10, Issue
2. Pp.36-47.
