GLITSIRRIZIN KISLOTASINING MONOAMMONIYLI TUZI BILAN 5-XLORINDOL-3-SIRKA KISLOTASINING SUPROMOLEKULYAR KOMPLEKSLARI: SINTEZI, TUZILMASI VA XOSSALARI
PDF

Keywords

glitsirrizin kislotasi monoammoniyli tuzi
5-xlorindol-3-sirka kislotasi
supramolekulyar kompleks
UB-spektroskopiya
IQ-spektroskopiya
izomolyar seriyalar
barqarorlik konstantasi
Gibbs erkin energiyasi.

How to Cite

GLITSIRRIZIN KISLOTASINING MONOAMMONIYLI TUZI BILAN 5-XLORINDOL-3-SIRKA KISLOTASINING SUPROMOLEKULYAR KOMPLEKSLARI: SINTEZI, TUZILMASI VA XOSSALARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 1374-1382. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.179

Abstract

Maqolada glitsirrizin kislotasining monoammoniyli tuzi (GKMAT) bilan 5-xlorindol-3-sirka kislotasining (5-ClI-3-SK) 2:1, 4:1 va 8:1 molyar nisbatlardagi supramolekulyar komplekslarining UB - va IQ-spektroskopiya usullari yordamida tavsiflanishi bayon etildi. Spektral ma’lumotlar GKMAT va 5-xlorindol-3-sirka kislotasi (5- ClI-3-SK) o‘rtasida komplekslanish jarayoni sodir bo‘lganligini ko‘rsatdi. Kompleks hosil bo‘lishida –OH, –NH va –C=O guruhlari ishtirokidagi vodorod bog‘lari hamda boshqa nokovalent o‘zaro ta’sirlar muhim rol o‘ynashi aniqlandi. Komplekslarning unumi 95, 93 va 92% ni tashkil etdi. Izomolyar seriyalar usuli asosida 2:1 kompleksning shartli barqarorlik konstantasi Ks = 5,0×10⁶ M⁻¹ deb baholandi. 303 K haroratda Gibbs erkin energiyasi ΔG ≈ −38,8 kJ/mol ni tashkil etdi. Olingan natijalar GKMAT va 5-ClI-3-SK o‘rtasida barqaror supramolekulyar komplekslar hosil bo‘lganligini tasdiqlaydi.
PDF

References

1.E. E. Tykarska, Z. Dutkiewicz, D. Baranowski, Z. Gdaniec, M. Gdaniec, Cryst.Growth and Design, 14, 11 (2014) 5871-5880. 2.Tykarska, E., Sobiak, S., & Gdaniec, M. (2012). Supramolecular Organization of Neutral and Ionic Forms of Pharmaceutically Relevant Glycyrrhizic Acid—Amphiphile Self-Assembly and Inclusion of Small Drug Molecules. Crystal Growth & Design, 12(4), 2133–2137. https://doi.org/10.1021/cg300160c. 3.Simon, S. va boshqalar. Auksin javob zanjiri bo‘ylab jarayonlarning selektivligini aniqlash: auksin analoglaridan foydalangan holda o‘tkazilgan tadqiqot. New Phytologist,

2013. DOI: 10.1111/nph.12437. 4.Jensen, JB va boshqalarBradyrhizobium japonicum tarkibidagi indol-3-sirka kislotasi va 4- va 5-xloroindol-3-sirka kislotasining katabolizmi. Bakteriologiya jurnali, 1995, 177(20), 5762–5766. DOI: 10.1128/jb.177.20.5762-5766.1995. 5.Patallo, EP va boshqalar. Xlorlangan indol-3-sirka kislotasi va indol-3-sirka kislotasi oraliq mahsulotlarini ishlab chiqarish strategiyalari. ChemistrySelect,

2017. DOI: 10.1002/slct.201701933.6.Tivendale, ND va boshqalar. Galogenlangan oksin, 4-xloroindol-3-sirka kislotasining biosintezi. O‘simliklar fiziologiyasi, 2012, 159 (3), 1055-1063. DOI: 10.1104/pp.112.198457. 7.Laird, Tyler & Gaeni, Alireza & Leveau, Johan. (2025). Growth inhibition of Acinetobacter by 5-chloro-indole-3-acetic acid. Microbiology Spectrum. 13. e0185825.10.1128/spectrum.01858-25.

8. EP Patallo, A. Valter, D. Milbredt, M. Tomas, M. Neumann, L. Caputi, S. O‘Connor, J. Lyudvig-Myuller, K.-H. van Pée, ChemistrySelect 2017, 2, 11148. 9.Job P. Recherches sur la formation de complexes minéraux en solution et sur leur stabilité // Annales de Chimie. - 1928. - Vol. 9. - P. 113-203. 10.Юлдашев Х.А., Муҳамедиев М.Г., Далимов Д.Н., Гафуров М.Б., Михальчик Т.А. Синтез молекулярных комплексов моноаммониевой соли глицирризиновой кислоты с бензойной и салициловой кислотами и исследование вязкости их водных растворов. Кимё ва кимё технологияси. 2011. №

1. Б.24-26. 11.PubChem Compound Summary for CID 150949, 5-Chloroindole-3-acetic acid [Electronic resource]. - Bethesda: National Library of Medicine, National Center for Biotechnology Information, 2026. - URL: https://pubchem. ncbi. nlm. nih. Gov /compound/5-Chloroindole-3-acetic-acid (accessed: 22.06.2026). 12.PubChem Compound Summary for CID 45357226, Monoammoniumglycyrrhizinate [Electronic resource]. - Bethesda: National Library of Medicine, National Center for Biotechnology Information, 2026. - URL: https:// pubchem. ncbi. nlm. nih. Gov / compound / Monoammoniumglycyrrhizinate (accessed: 22.06.2026). 13.Selyutina O.Yu., Polyakov N.E. Glycyrrhizic Acid as a Multifunctional Drug Carrier - From Physicochemical Properties to Biomedical Applications: A Modern Insight on the Ancient Drug // International Journal of Pharmaceutics. - 2019. - Vol. 559. - P. 271-279. DOI: 10.1016/j.ijpharm.2019.01.047. 14.Silverstein R.M., Webster F.X., Kiemle D.J. Spectrometric Identification of Organic Compounds. 7th ed. - Hoboken: John Wiley & Sons, 2005. - 512 p. 15.Taiz L., Zeiger E., Møller I.M., Murphy A. Plant Physiology and Development. 6th ed. - Sunderland: Sinauer Associates, 2015. - 761 p. 16.Бабко А.К. Физико - химический анализ комплексных соединений в растворах/– К.: Изд-во АН УССР, 1955. – 328 с 17.Ubaydullayeva, Saidaxon Bahromjon Qizi.‘‘Kompleks tarkibini izomolyar seriyalar metodi yordamida aniqlash” Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, vol. 2, no. 5, 2022, pp. 578-582.