Abstract
Ushbu ilmiy izlanish doirasida madaniylashtirilgan yong‘oq (Juglans regia L.) meva mag‘zining metabolik profili, uning lipid-oqsil nisbati va mikronutrientli xususiyatlari, shuningdek, ularning inson fiziologik funksiyalariga mumkin bo‘lgan ta’siri tahliliy o‘rganib chiqildi. Usullar. Lipidlar Soxhlet qurilmasida n-geksan yordamida ajratib olindi, yog‘ kislotalari tarkibi gaz-suyuqlik xromatografiyasi (GC-FID) vositasida, umumiy azot miqdori modifikatsiyalangan Kyeldal usulida, mineral elementlar ICP-AES yordamida, vitaminlar va polifenol moddalar esa teskari fazali yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (RP-HPLC) orqali aniqlandi. Natijalar. Metodologik tahlillar natijasida meva mag‘zida yog‘ lipidlari ulushi 61.0–72.0% to‘plamida, oqsil makromolekulalari 17.0–20.0% diapazonida, strukturaviy polisaxaridlar (oziq-ovqat tolalari) esa 6.0–8.5% oralig‘ida namoyon bo‘lishi aniqlandi. Ekstraksiya jarayonida organizm metabolizmi uchun zarur bo‘lgan ko‘p to‘yinmagan polien kislotalar (alfa-linolen va linol kislotalar turkumi), jumladan, hayotiy muhim vitaminlar (A, C, E, B guruhi komplekslari) hamda mikro-makroelementlar (Mg, Fe, Zn, K) konyugatsiyasi belgilandi. Xulosa. Tokoferol va polifenollarning birgalikda mavjudligi mag‘izning erkin radikallarni neytrallovchi antioksidant salohiyatini, oziq-ovqat tolalari esa hazm qilish trakti motorikasini faollashtirish imkoniyatini asoslaydi.References
1. Abdullayev, R. A., & Karimov, B. SH. (2021). O‘zbekiston sharoitida yetishtirilgan yong‘oq mevalarining biokimyo va lipidik tahlili. O‘zbekiston Kimyo Jurnali, 4(2), 45–52.
2. Cosmulescu, S., Trandafir, I., & Achim, G. (2012). Polyphenol content in walnut (Juglans regia L.) mature leaves. Journal of Applied Botany and Food Quality, 85(1), 115–117.
3. Kris-Etherton, P. M. (2014). Walnuts decrease risk of cardiovascular disease: a summary of efficacy and biologic mechanisms. The Journal of Nutrition, 144(4), 547S–554S.
4. Martínez, M. L., Labuckas, D. O., Lamarque, A. L., & Maestri, D. M. (2010). Walnut (Juglans regia L.) genetic resources, chemistry, and utilization. European Journal of Lipid Science and Technology, 112(10), 1158–1167.
5. Ros, E. (2010). Health benefits of nut consumption. Nutrients, 2(7), 652–682.
6. Ros, E., & Mataix, J. (2006). Fatty acid composition of nuts – implications for cardiovascular health. British Journal of Nutrition, 96(S2), S29–S35.
7. Yang, J., Liu, R. H., & Halim, L. (2009). Antioxidant and antiproliferative activities of common edible nut seeds. LWT – Food Science and Technology, 42(1), 1–8.