TRIBULUS TERRESTRIS L.NING ZAMONAVIY TADQIQOTLARI VA FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
PDF

Keywords

Tribulus terrestris L.
temirtikan
Zygophyllaceae
steroid saponinlar
flavonoidlar
fitokimyo
farmakologik faollik
dorivor o‘simlik
fitoterapiya
foydalanish istiqbollari.

How to Cite

TRIBULUS TERRESTRIS L.NING ZAMONAVIY TADQIQOTLARI VA FOYDALANISH ISTIQBOLLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 634-638. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.083

Abstract

Maqolada Zygophyllaceae oilasiga mansub Tribulus terrestris L. temirtikan o‘tining zamonaviy ilmiy tadqiqotlari, biologik faol birikmalari, farmakologik xususiyatlari va foydalanish istiqbollari tahlil qilingan. Tadqiqotda so‘nggi yillarda chop etilgan xalqaro ilmiy adabiyotlar, jumladan Scopus bazasida indekslangan ilmiy nashrlarda keltirilgan ma’lumotlar umumlashtirildi. T. terrestris tarkibida steroid saponinlar, flavonoidlar, alkaloidlar, tanninlar, terpenoidlar va fenolik birikmalar mavjudligi aniqlangan. Zamonaviy tadqiqotlarda T. terrestris ekstraktlarining antioksidant, yallig‘lanishga qarshi, siydik haydovchi, urolitiazga qarshi, kardioprotektiv, metabolik va boshqa biologik xususiyatlari o‘rganilgan. Shu bilan birga, turli geografik hududlardan olingan xomashyoning kimyoviy tarkibi va biologik faolligi sezilarli farq qilishi mumkinligi aniqlangan. Shu sababli T. terrestris preparatlarini standartlashtirish, faol moddalar miqdorini nazorat qilish va klinik tadqiqotlarni kengaytirish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Maqolada temirtikan o‘tining farmatsevtika, fitoterapiya, nutrasevtika va biotexnologiya sohalarida foydalanish istiqbollari hamda Qoraqalpog‘iston sharoitida tabiiy resurs sifatida ilmiy o‘rganish zaruratiga asoslangan.
PDF

References

1. Ștefănescu R., Tero-Vescan A., Negroiu A., Aurică E., Vari C.E. A Comprehensive Review of the Phytochemical, Pharmacological, and Toxicological Properties of Tribulus terrestris L. // Biomolecules. – 2020. – Vol. 10, No. 5. – Article 752. DOI: 10.3390/biom10050752.

2. Wang Y., et al. A review of traditional pharmacological uses, phytochemistry, and pharmacological activities of Tribulus terrestris. // Chinese Herbal Medicines. – 2017.

3. Chhatre S., Nesari T., Somani G., Kanchan D., Sathaye S. Phytopharmacological overview of Tribulus terrestris. // Pharmacognosy Reviews. – 2014. – Vol. 8, No. 15. – P. 45–51.

4. Saeed M., Munawar M., Bi Bi J., et al. Promising phytopharmacology, nutritional potential, health benefits, and traditional usage of Tribulus terrestris L. herb. // Heliyon. – 2024. – Vol. 10, No. 4. – e25549. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e25549.

5. Neumann J., Líbalová K., Konvalina P., et al. Tribulus terrestris L. – a review. // Journal of Central European Agriculture. – 2024. – Vol. 25, No. 1. – P. 194–208. DOI: 10.5513/JCEA01/25.1.4119.

6. Suharyani S., Amanda B., Angellee J., et al. Tribulus terrestris for management of patients with erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. // International Journal of Impotence Research. – 2026. – Vol. 38. – P. 11–18.

7. Wang X.M., Liu X.M., Zeng Y., et al. Tribulus terrestris L.: a medicinal plant with promising therapeutic potential for skin diseases. // Frontiers in Pharmacology. – 2026. – Vol. 16. DOI: 10.3389/fphar.2025.1732016.

8. Bedir E., et al. Steroidal saponins from Tribulus terrestris and their biological significance.

9. Kostova I., Dinchev D. Saponins in Tribulus terrestris – chemistry and biological activity.

10. Perdebaeva G.A., Azhiev A.B. Economic Significance of Creeping Anchors Tribulus terrestris L. // Texas Journal of Agriculture and Biological Sciences. – 2023. – March 14. – ISSN 2771-8840. – Available at: https://zienjournals.com.