Abstract
Maqolada Farg‘ona vodiysi ichki suv havzalarida uchraydigan Nemacheilidae oilasi baliqlarining zamonaviy tur tarkibi va tarqalishi tahlil qilindi. Farg’ona vodiysidagi suv havzalarida olib borilgan dala kuzatuvlari va adabiyot ma’lumotlari bilan qiyoslandi. Hozirgi ma’lumotlarga ko‘ra, vodiy suvlarida oilaning uchta urug‘iga mansub sakkista takson qayd etilgan: Dzihunia pseudoamudarjensis, Iskandaria kuschakewitschi, Triplophysa daryoae, Triplophysa elegans, Triplophysa. dorsalis, Triplophysa ferganaensis, Triplophysa strauchii va Triplophysa labiata. Ularning tarqalishi bir xil emas: ayrim turlar vodiy bo‘ylab nisbatan keng tarqalgan, boshqalari esa alohida tog‘ daryosi yoki kanal bilan cheklangan. Yangi taksonomik tavsiflar va tarqalish qaydlari vodiyning nemaxeylidlar xilma-xilligi ilgari baholanganidan murakkabroq ekanini ko‘rsatadi.References
1. Kottelat, M., Freyhof, J. (2007). Handbook of European Freshwater Fishes. Cornol– Berlin: Kottelat & Freyhof. 646 p.
2. Prokofiev, A.M. (2017). Loaches of the Subfamily Nemacheilinae of the World. Yaroslavl: Filigran. 315 p. [rus tilida].
3. Sheraliev, B., Peng, Z. (2021). Triplophysa ferganaensis, a new loach species from Fergana Valley in Central Asia (Teleostei: Nemacheilidae). Journal of Fish Biology, 99(3), 807–817. https://doi.org/10.1111/jfb.14764
4. Sheraliev, B., Kayumova, Y., Peng, Z. (2022). Triplophysa daryoae, a new nemacheilid loach species (Teleostei, Nemacheilidae) from the Syr Darya River basin, Central Asia. ZooKeys, 1125, 47–67. https://doi.org/10.3897/zookeys.1125.85431
5. Sheraliev, B., Kayumova, Y. (2024). Dzihunia pseudoamudarjensis, a new nemacheilid loach from the Syr Darya drainage (Teleostei: Nemacheilidae). Zootaxa, 5536(1), 185–192. https://doi.org/10.11646/zootaxa.5536.1.8
6. Sheraliev, B., Nazirov, B., Khalimov, S. (2025). Notes on distribution of Triplophysa ferganaensis Sheraliev & Peng, 2021 (Teleostei: Nemacheilidae). Ecologica Montenegrina, 86, 188–196. https://doi.org/10.37828/em.2025.86.13
7. Kayumova, Y. (2025). Length–weight relationships of seven populations of Iskandaria kuschakewitschi (Teleostei: Nemacheilidae) from the Fergana Valley. International Journal of Medical Sciences and Clinical Research, 3(6), 363–367.
8. Sheraliev, B., Kayumova, Y., & Komilova, D. (2020). Morphological features of spotted thicklip loach (Triplophysa strauchii) from the inland waters of the Fergana Valley. Scientific Bulletin of Namangan State University, 2(1), 120–131.
9. Турдаков Ф.А. Рыбы Киргизии. – Фрунзе: Издательство Академии наук Киргизской ССР, 1963. – 284 c.
10. Sheraliev, B., Komilova, D., Kayumova, Y., Khalimov, S. (2024). A new record of Barbatula (Teleostei: Nemacheilidae) species from the Fergana Valley. Scientific Journal of the Fergana State University.
11. Wang C., Luo S., Yao N., Wang X., Song Y., Chen S. Mitogenomic perspectives on the origin of Tibetan loaches and their adaptation to high altitude. Scientific Reports, 2016. Vol. 6, 29690.
12. Wang Y., Shen Y., Feng C., Zhao K., Song Z., Zhang Y., Yang L., He S. A comprehensive analysis of Triplophysa labiata (Kessler, 1874) mitogenome and its phylogenetic implications within the Triplophysa genus. Genes, 2023. Vol. 14(7), 1356.
13. Kamilov G., Urchinov Z.U. Fish and fisheries in Uzbekistan under the impact of irrigated agriculture. Inland fisheries under the impact of irrigated agriculture: Central Asia. FAO Fisheries Circular. 1995. Vol. 894, – P. 10-41.
14. Qayumova Y. Fargʻona vodiysi yalangbaliqlari (Teleostei: Nemacheilidae) faunasi va ekologiyasi. PhD dissertatsiyasi, Fargʻona. 2022, – 140 b.
15. Sheraliev, B., Azamov, O., Rozimov, A., Kayumova, Y. (2024). DNA barcoding reveals broader distribution of Triplophysa ferganaensis Sheraliev & Peng, 2021 in the Fergana Valley. Acta NUUz, 3/1/1, 172–174.