OʻSIMLIK GRAVITROPIZMINING STATOLIT–LAZY–RLD–PIN SIGNAL TIZIMI VA UNI TRITERPENOID BIRIKMALAR BILAN BOSHQARISH IMKONIYATLARI
PDF

Keywords

gravitropizm
triterpenoidlar
glitsirrizin kislota
statolit
amiloplast
LAZY
RLD
PIN
AUX1
auksin transporti.

How to Cite

OʻSIMLIK GRAVITROPIZMINING STATOLIT–LAZY–RLD–PIN SIGNAL TIZIMI VA UNI TRITERPENOID BIRIKMALAR BILAN BOSHQARISH IMKONIYATLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 351-358. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.045

Abstract

Oʻsimlik organlarining gravitatsiya vektoriga nisbatan yoʻnaltirilgan oʻsishi - gravitropizm - ildiz tizimi arxitekturasi, suv va mineral moddalarni oʻzlashtirish hamda noqulay muhit sharoitlariga moslashishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada 2001– 2026-yillarda chop etilgan ilmiy manbalar asosida gravitropik signalni qabul qilish va uzatishning zamonaviy statolit–LAZY-RLD-PIN modeli tahlil qilindi hamda triterpenoid birikmalarning ushbu tizimga taʼsir koʻrsatish imkoniyatlari baholandi. Amiloplast- statolitlarning choʻkishi LAZY oqsillarini hujayraning pastki tomoniga qutblashi, LAZY esa RLD oqsillarini jalb qilib, PIN tashuvchilari orqali auksinning assimetrik taqsimlanishiga olib kelishi koʻrsatildi. Triterpenoid saponin - chromosaponin I ning AUX1 auksin tashuvchisi orqali ildiz gravitropizmini oʻzgartirishi triterpenoidlar va gravitropik signal tizimi oʻrtasidagi bogʻliqlikning bevosita eksperimental dalili ekani qayd etildi. Glitsirrizin kislota va uning fitogormonlar bilan supramolekulyar komplekslarining ildiz oʻsishiga taʼsiri maʼlum boʻlsa-da, ularning LAZY-RLD-PIN yoʻliga bevosita taʼsiri hali isbotlanmagan. Ushbu gipotezani tekshirish uchun ehtimoliy taʼsir nuqtalari va ularni oʻrganish usullari taklif etildi.
PDF

References

1. Wang X., Cai X., Huo H., Chen H. (2026). Gravity sensing in plants. New Phytologist, 251(3), 996–1012. DOI: 10.1111/nph.71324.

2. Morita M.T., Nishimura T., Shikata H. (2026). Gravity sensing for gravitropism. Annual Review of Plant Biology, 77, 425–448. DOI: 10.1146/annurev-arplant-070225-032745.

3. Chen J., Yu R., Li N. et al. (2023). Amyloplast sedimentation repolarizes LAZYs to achieve gravity sensing in plants. Cell, 186, 4788–4802.e15. DOI: 10.1016/j.cell.2023.09.014.

4. Nishimura T., Mori S., Shikata H. et al. (2023). Cell polarity linked to gravity sensing is generated by LZY translocation from statoliths to the plasma membrane. Science, 381(6661), 1006–1010. DOI: 10.1126/science.adh9978.

5. Thimmappa R., Geisler K., Louveau T. et al. (2014). Triterpene biosynthesis in plants. Annual Review of Plant Biology, 65, 225–257. DOI: 10.1146/annurev-arplant-050312-120229.

6. Furutani M., Hirano Y., Nishimura T. et al. (2020). Polar recruitment of RLD by LAZY1-like protein during gravity signaling in root branch angle control. Nature Communications, 11,

76. DOI: 10.1038/s41467-019-13729-7.

7. Rahman A., Ahamed A., Amakawa T., Goto N., Tsurumi S. (2001). Chromosaponin I specifically interacts with AUX1 protein in regulating the gravitropic response of Arabidopsis roots. Plant Physiology, 125(2), 990–1000. DOI: 10.1104/pp.125.2.990.

8. Taniguchi M., Furutani M., Nishimura T. et al. (2017). The Arabidopsis LAZY1 family plays a key role in gravity signaling within statocytes and in branch angle control of roots and shoots. Plant Cell, 29(8), 1984–1999. DOI: 10.1105/tpc.16.00575.

9. Friml J., Wiśniewska J., Benková E., Mendgen K., Palme K. (2002). Lateral relocation of auxin efflux regulator PIN3 mediates tropism in Arabidopsis. Nature, 415, 806–809. DOI: 10.1038/415806a.

10. Swarup R., Kramer E.M., Perry P. et al. (2005). Root gravitropism requires lateral root cap and epidermal cells for transport and response to a mobile auxin signal. Nature Cell Biology, 7(11), 1057–1065. DOI: 10.1038/ncb1316.

11. Li Y.P., Yu C.X., Qiao J. et al. (2016). Effect of exogenous phytohormones treatment on glycyrrhizic acid accumulation and preliminary exploration of the chemical control network based on glycyrrhizic acid in root of Glycyrrhiza uralensis. Revista Brasileira de Farmacognosia, 26, 490–496. DOI: 10.1016/j.bjp.2016.02.009.

12. Babaeva D.T., Esanov R.S., Akhunov A.A., Gafurov M.B., Khashimova N.R., Matchanov A.D. (2020). Biological activity of the supramolecular complex of glycyrrhizic and salicylic acids. Chemistry of Natural Compounds, 56(2), 278–281. DOI: 10.1007/s10600-020-03006-1.

13. Ubaydullaeva Kh.A., Abdullaev A.N., Bolkiev A.A. et al. (2023). Complex of glycyrrhizic and salicylic acids: a new root length growing means for grapes to grow from the apical meristem. Asian Journal of Plant Sciences, 22, 260–268. DOI: 10.3923/ajps.2023.260.268.

14. Men S., Boutté Y., Ikeda Y. et al. (2008). Sterol-dependent endocytosis mediates post-cytokinetic acquisition of PIN2 auxin efflux carrier polarity. Nature Cell Biology, 10(2), 237–244. DOI: 10.1038/ncb1686.