Keywords
morfologik arxaizm
qat’iy kelasi zamon
shart mayli
sintaktik qolip
o‘g‘uz lahjasi
transkripsiya.
How to Cite
Abstract
Maqolada paremiologik birlikning morfologik va sintaktik xususiyatlari tahlil qilinadi. Markaziy tezis quyidagicha: paremiya turg‘un birlik bo‘lgani uchun o‘z tarkibidagi grammatik shakllarni jonli nutqdagi o‘zgarishlardan himoyalaydi va natijada til tarixining tabiiy arxiviga aylanadi. Tezis Xorazm o‘g‘uz shevalari materialida sinovdan o‘tkaziladi: qat’iy kelasi zamonning -ur/-ür shakli, harakat nomining -mak shakli, -quv/-guv yasalmalari hamda chiqish kelishigining -din varianti tahlil qilinadi. Sintaktik sathda shart mayli qolipining ustunligi paremiyaning mantiqiy tabiati bilan izohlanadi.References
1. Абдуллаев Ф. Ўзбек тилининг Хоразм шевалари. – Тошкент: Фан, 1961.
2. Абдураҳмонов Х. Ўзбек халқ мақолларининг синтактик хусусиятлари: Филол. фан. номз. дисс. автореф. – Тошкент, 1964.
3. Потебня А.А. Из лекций по теории словесности: Басня. Пословица. Поговорка. – Харьков, 1894.
4. Пермяков Г.Л. Основы структурной паремиологии. – М.: Наука, 1988. – 236 с.
5. Тарланов З.К. Русские пословицы: синтаксис и поэтика. – Петрозаводск: Изд-во Петрозаводского университета, 1999.
6. Jo‘rayeva B.M. O‘zbek xalq maqollari shakllanishining lingvistik asoslari: Filol. fan. d-ri (DSc) diss. avtoref. – Toshkent, 2019.
7. Mieder W. Proverbs: A Handbook. – Westport: Greenwood Press, 2004. – 304 p.
8. Норбоева Ш., Саъдуллаева Н., Атабоева М. Хоразм шеваларидаги мақол ва ибораларнинг қисқача изоҳли луғати. – Урганч, 2022. – Б. 84, 98, 99.
9. Xorazm folklori. XI tom / To‘plovchi S. Ro‘zimboyev. – Urganch, 2021. – B. 29–36.
10. Komil Avaz. Mo‘jaz maqollar va naqllar. – Urganch, 2005. – B. 33, 36, 42.