Keywords
tarjima strategiyasi
matn pragmatikasi
koʻchirish
ekzonim
kalkalash
presuppozitsiya
illokutiv kuch
domestikatsiya
forenizatsiya
How to Cite
Abstract
maqolada toponimlarni tarjima qilishda tanlangan tarjimon strategiyalarining matn pragmatikasiga ta’siri oʻrganiladi. Tadqiqot oʻzbek, ingliz va rus tillaridagi badiiy, publitsistik va turistik matnlardan olingan toponimik birliklarning tarjima variantlarini qiyosiy-pragmatik tahlil qilishga asoslanadi. Koʻchirish, konvensional oʻrnini bosish, kalkalash, izohlash, moslashtirish va tushirib qoldirish strategiyalari referensial aniqlik, konnotativ zaryad, presuppozitsiya, metonimik vazifa va adresat idroki mezonlari boʻyicha baholanadi. Natijalar strategiya tanlovi toponimning koʻrsatish vazifasini saqlagan holda ham matnning illokutiv kuchini oʻzgartirishini koʻrsatdi. Maqolada toponimik pragmatik siljish darajalari tasnifi taklif etiladi va tarjimonlar hamda muharrirlar uchun amaliy tavsiyalar beriladi. Tadqiqot toponim tarjimasi sifatini nomning toʻgʻriligi bilan emas, matn vazifasining saqlanishi bilan baholashni taklif qiladi. Model oʻquv va tahririy jarayonda ham qoʻllanishi mumkin.References
1. Aixelá, J. F. (1996). Culture-specific items in translation. In R. Álvarez & M. C.-Á. Vidal (Eds.), Translation, power, subversion (pp. 52–78). Multilingual Matters.
2. Baker, M. (2018). In other words: A coursebook on translation (3rd ed.). Routledge.
3. Gutt, E.-A. (2000). Translation and relevance: Cognition and context (2nd ed.). St. Jerome Publishing.
4. Hermans, T. (1988). On translating proper names, with reference to De Witte and Max Havelaar. In M. J. Wintle (Ed.), Modern Dutch studies: Essays in honour of Peter King (pp. 11–24). Athlone Press.
5. Levinson, S. C. (1983). Pragmatics. Cambridge University Press.
6. Nord, C. (2003). Proper names in translations for children: Alice in Wonderland as a case in point. Meta, 48(1–2), 182–196.
7. Nord, C. (2018). Translating as a purposeful activity: Functionalist approaches explained (2nd ed.). Routledge.
8. Salomov, Gʻ. (1978). Tarjima nazariyasiga kirish. Oʻqituvchi.
9. Venuti, L. (2018). The translator’s invisibility: A history of translation (3rd ed.). Routledge.
10. Vermes, A. (2003). Proper names in translation: An explanatory attempt. Across Languages and Cultures, 4(1), 17–37.