TURLI TIZIMDAGI TILLARDA TO‘Y FRAZEOLOGIZMLARINING QIYOSIY TAHLILI
PDF

Keywords

to‘y
frazeologik birliklar
lingvistik
madaniy
qiyosiy tahlil
leksik- grammatik
leksik birliklar
turli tizimdagi tillar

How to Cite

TURLI TIZIMDAGI TILLARDA TO‘Y FRAZEOLOGIZMLARINING QIYOSIY TAHLILI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 447-455. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.061

Abstract

Mazkur maqola turli tizimdagi tillarda to‘y frazeologizmlarining qiyosiy tahliliga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi o‘zbek, ingliz, ispan va nemis tillari misolida to‘y mavzusidagi frazeologik birliklarning semantik-madaniy xususiyatlari va milliy-madaniy o‘ziga xosligini qiyosiy o‘rganishdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy va tizimli yondashuv metodlaridan foydalanilib, to‘y frazeologizmlarining shakllanish qonuniyatlari ile stilistik va kontekstual xususiyatlari tahlil qilindi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, to‘y frazeologizmlarida har bir xalqning milliy dunyoqarashi aks etadi: o‘zbek tilida kollektivlik va an’anaviy qadriyatlar, ingliz tilida individual shaxsiy tanlov, ispan tilida diniy hamda iqtisodiy jihatlar, nemis tilida esa huquqiy va barqaror ittifoq tushunchasi ustunlik qiladi. Maqolada to‘y frazeologizmlarining mustaqil lingvistik birlik sifatidagi madaniy-semantik funksiyalari va ularga xos bo‘lgan milliy kolorit alohida asoslab berilgan. Tadqiqot xulosalari qiyosiy tilshunoslik, lingvokulturologiya hamda tarjimashunoslik sohalarida muhim amaliy ahamiyatga ega.
PDF

References

[1] Bally Ch. Précis de stylistique: Esquisse d'une méthode fondée sur l'étude du français moderne. – Genève: Eggimann, 1905. – P185.

[2] Bally Ch. Traité de stylistique française. – Heidelberg: Carl Winter's Universitätsbuchhandlung, 1909. – Vol. 1-2.

[3] Boers F. Idioms and phraseology. The Bloomsbury Companion to Cognitive Linguistics. – London: Bloomsbury, 2014. – P. 185 - 202.

[4] Gabbasova.A Representation of the concept “Wedding” in the Russian and Bashkir linguistic pictures of the world: Extended abstract of candidate dissertation. – Ufa: IO NB RB Publ., 2013.

[5] Representaciones conceptuales de los fenómenos meteorológicos en la fraseología española y rumana: el Viento. Philologica Jassyensia. – 2022. – Vol. 18, No. 1. – P. 171–186.

[6] Lakoff G. Conceptual metaphor. Cognitive Linguistics: Basic Readings. – Berlin: Mouton de Gruyter, 2006. – P. 185–238.

[7] Gibbs R. (ed.). The Cambridge Handbook of Metaphor and Thought. – Cambridge: Cambridge University Press, 2008.

[8] Gibbs R. The Cambridge Handbook of Metaphor and Thought. – Cambridge: Cambridge University Press, 2008.

[9] Tormo C.U. Fraseología, lingüística cognitiva y español LE/L2. – Spain: Routledge, 2024.

[10] Colston H.L., Katz A.N. Figurative Language Comprehension: Social and Cultural Influences. – New York: Routledge, 2004. – 360 p.

[11] Jaya I., Daud B. A Discourse Analysis of Melengkan at a Gayonese Wedding Ceremony. – Studies in English Language and Education, 2017. – Vol. 4, No. 1. – P. 105–119.

[12] Burger H. Phraseologie: eine Einführung am Beispiel des Deutschen. – Berlin: Erich Schmidt Verlag, 1998. – 406 p.

[13] Скрипник Л.Г. Фразеологія української мови. – Київ: Наук. думка, 1973. – С.280.

[14] Martínez P. Inmaculada. Diccionario de locuciones idiomáticas del español actual. – Madrid: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha, 2019. – P.350.

[15] Taylor J. Cognitive linguistics. The Routledge handbook of linguistics. – London: Routledge, 2015. – P. 131.

[16] Ureña Tormo C. Perspectiva teórica y aplicada en el análisis de locuciones verbales que expresan emociones. Journal of Spanish Language Teaching. – 2021. – 8 (1). – P. 48-62.

[17] Munoz M.M. La expresión de emociones a través de la metáfora: análisis contrastivo español-italiano. – 2019. – № 33. – P. 141–156.

[18] Omazic M. Cognitive linguistic theories in phraseology. Jezikoslovlje. –

2005. Vol. 6, № 1. – P. 37–56.

[19] Lakoff G., Johnson M. Metaphors we live by. – Chicago: University of Chicago Press, 1980. – 256 p.

[20] Чепасова А.М. Семантико-грамматические классы русских фразеологизмов. – Челябинск: Челябинский государственный педагогический институт, 1974. – С.14.

[21] Чепасова А.М. Семантико-грамматические классы русских фразеологизмов. – Челябинск: Челябинский государственный педагогический институт, 1974. – С.144 с.

[22] Trier J. Das sprachliche Feld. Eine Auseinandersetzung. Neue Jahrbücher für Wissenschaft und Jugendbildung. – 1934. – Bd. 10. – S.22.

[23] Кунин A.В. Курс фразеологии современного английского языка: учеб. для ин-тов и фак. иностр. яз. – Москва: Высшая школа; Дубна: Центр “Феникс”, 1996. – 381 с.

[24] Жебрунова Л.А. Лингвокогнитивная модель фразеосемантического поля “Страхование”: на материале английского и русского языков. Дисс. …канд. филол. наук. – Белгород, 2010. – С.225.

[25] Ябжанова Л.Б. Структурно-семантическая характеристика микрополя “безумие” в современном английском языке. Вестник Волгоградского государственного университета. Серия 2: Языкознание. – 2015. – № 2 (26). – С 6.

[26] Сироткина И.В. Репрезентация фразеосемантического поля “печаль” в русском и английском языках: структурный и семантический аспекты. Дисс. …канд. филол. наук. Челябинск, 2012. - С.257.

[27] Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг изоҳли фразелогик луғати. – Тошкент: Қомуслар Бош таҳририяти, 1992. – 379 б.

[28] Абдуазизов А. Фонетика, фонология ва морфологиянинг актуал масалалари. – Ўзбек тили ва адабиёти, 1979, 3-сон. – Б.11.

[29] Нурмонов А., Шаҳобиддинова Ш., Искандарова Ш., Набиева Д. Ўзбек тилининг назарий грамматикаси. Морфология. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2001. – 182 б.

[30] Искандарова Ш. Тил системасига майдон асосида ёндашув. – Тошкент: Фан, 2007. – 121 б.

[31] Ирисқулов М. Тилшуносликка кириш. Дорилфунун ва тилшунослик институтларига ўқув қўлланма. Махсус муҳаррир: Л. Бобохонова. – Т.: Ўқитувчи, 1992. – 256 б.

[32] Бердиёров Ҳ., Йўлдошев Б. Ўзбек фразеологиясига доир библиографик кўрсаткич. – Самарқанд, 1977. – Б.21-24.

[33] Умарходжаев М.И. Принципы составления многоязычного фразеологического словаря: Автореф. дисс. канд. филол. наук. – Москва, 1972. – 26 с.

[34] Пинхасов. Я.Д. Ҳозирги ўзбек адабий тили. Лексикология ва фразеология”. - Тошкент: Ўқитувчи, 1969. - 80 б.

[35] Маматов А.Э. Ҳозирги замон ўзбек тилида лексик ва фразеологик норма муаммолари. – Тошкент: Фан, 1991. – 276 б.

[36] Кучкартаев И. Фразеологическое новаторство Абдулла Каххара. Автореф. дисс. канд. филол. наук. –– Ташкент, 1965.

[37] Исаев А. Соматические фразеологизмы узбекского языка. Автореф. дисс. канд. филол. наук. – Ташкент:1977.

[38] Рафиев А. Структурно-функциональные свойства фразеологических единиц узбекского языка. Автореф. дисс. канд. филол. наук.– Ташкент, 1982.

[39] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.344.

[40] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.344.

[41] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022. – B.244.

[42] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022. – B.519.

[43] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.364.

[44] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.350.

[45] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.115.

[46] Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa uyi, 2022.– B.364.