TURKIY ELLAR TOTEMLARI
PDF

Keywords

mif
totem
bo‘ri
mifologik qush
ilon.

How to Cite

TURKIY ELLAR TOTEMLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 341-348. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.046

Abstract

Dunyodagi barcha xalqlar qatori eng qadimgi zamonlarda turkiy ellarning totemlari bo‘lgan. Ularning tushunchalarida hayvonlar va odamlar dunyosi bir butunlikda bo‘lgan, ayrim jonivorlar esa ajdodlar kabi tushunilgan. Turklar ota-bobolari ruhlari bilan bir qatorda ho‘kiz, lochin, ilon, otlarga sig‘inishgan, ayrim urug‘lar shamol va og‘ochlarni o‘zlariga qarindosh deb hisoblashgan. Totem hayvonni o‘ldirish ota-bobolariga qarshi, o‘z eli va davlatiga qarshi isyon deb qaralgan. Tushunchaga ko‘ra bunday qayg‘uli hodisa yuz bersa, ota- bobolar ruhlari avlodlarini qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatgan. Quyidagi maqolada bosh turkiy totemlar haqida ma’lumotlar beriladi.
PDF

References

1. Токарев С.А. Ранние формы религии и их развитие. – Москва: Политиздат, 1990. – 622 с. – С. 45-55.

2. Гумилев Л. Н. Древние тюрки. М., 1993. 526 с. – S.66

3. Рашид ад-Дин. Сборник летописей. Том

1. Книга

1. M.-L. 1952. 220 с. – S.92

4. Ашина // Энциклопедический словар Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). – СПб., 1890-1907.

5. Clauson G.Turksandwolves//Studia Orientalia. – Helsinki, 1964. – t. XXVIII, 2. – R. 1-22.

6. Ibn Khordadbeh. Kitab al-masalik va-l-mamalik. Leyden:M. de Gouye,1889. S-284.

7. Алекперов А. Зурна и Джанги (К этимологии названий в свете проблем этногенезиса). //Тüркология, №4, 2005, -S.73.

8. Маҳмудов Н. Тил. Рисола. Т.: “Ёзувчи” нашриёти, 1998. – 40 б.

9. Жўраев М. Фольклоршунослик асослари. Ўқув қўлланма – Тошкент. 2008. – 192 б. –B.16

10. Раҳмонов Н. Турк хоқонлиги. –Т: А. Қодирий номидаги халқ мероси нашриёти, 1993. – 144 б. – B.42.

11. Büyük Türkçe Sözlük. TDK. 15 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2009.

12. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Cilt-1, Sayfa 592).

13. Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) 7 Kasım 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi: https://web.archive.org/web/20131107003235/https://tr.wikipedia.org/wiki/ T%C3% BCrk_S% C3%B6ylence_S%C3%B6zl%C 3% BC%C4%9F%C3%BC

14. Кожин П.М., Сарианиди В.И. Змея в култовой символике анауских племён. – В кн.: История, археология и этнография Средней Азии. М.: Наука, 1968. -С. 35-40.

15. Sarianidi V.J. Seal Amulets of the Murghab Style. — In: The Bronze Age Civilizating of Central Asia. Recent Soviet Discoveries / Ed. with an introduction by Kohl Philip. N.Y., 1981-S. 224.

16. Беленицкий А.М., Мешкерис В.А. Змеи-драконы в древнем искусстве Средней Азии. // «Советская археология». 1986. №3. -С. 16-27.

17. Кастане Г. Культ змей у различных народов и следы его в Туркестане. – ПТКЛА. Год семнадцатый. Ташкент, 1913. -С. 17-24.

18. Воронец М.Э. Каменное изображение змей из кишлака Сох Ферганской области. – Краткие сообщения Института истории материалной культуры. 1956, вып. 61. -С. 48.

19. Массон В.И., Сарианиди В.И. Среднеазиатская терракота эпохи бронзы. М.: Наука, 1973. 74-82.

20. Маҳмуд Кошғарий. Девону луғотит турк: 3 жилдлик / Таржимон ва нашрга тайёрловчи С. Муталлибов. – Тошкент: Фан, 1960-1963.

21. Ўғузнома / Нашрга тайёрловчи ва сўзбоши муаллифи Н. Раҳмонов. – Тошкент: Фан, 2007. – 160 б.

22. Алпомиш (Ўзбек халқ қаҳрамонлик достони). – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Нашриёт-матбаа ижодий уйи, 1998. – 512 б.

23. Қўрқут ота китоби / Озарбайжончадан таржима қилувчи ва нашрга тайёрловчи Ш. Шомақсудов. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2018. – 304 б.