Vol. 8 No. 9 (2026), Articles
Vol. 8 No. 9 (2026)

O'ZBEK VA INGLIZ TILLARINING ASSOTSIATIV LUG'ATLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI

Articles
Published 2026-10-09
Shahnoza Omon qizi Tursunova
PhD student, Termez State University, Uzbekistan
PDF

Keywords

assotsiativ lug'at
stimul
reaksiya
assotsiativ maydon
assotsiativ me'yor
lingvistik ong
kognitiv tilshunoslik
lingvokulturologiya
qiyosiy tilshunoslik
o'zbek tili
ingliz tili.

How to Cite

O’ZBEK VA INGLIZ TILLARINING ASSOTSIATIV LUG’ATLARINI YARATISHNING LINGVISTIK ASOSLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(9), 254-259. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.034
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Abstract

Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillarining assotsiativ lug'atlarini tuzishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Assotsiativ lug'at til birliklarining ongdagi semantik, paradigmatik, sintagmatik va milliy-madaniy bog'lanishlarini aks ettiruvchi maxsus leksikografik manba sifatida ta'riflanadi. Tadqiqotda stimul-reaksiya munosabati, assotsiativ maydon, assotsiativ me'yor, reaksiya chastotasi va javoblar xilma-xilligi tushunchalari tahlil qilinadi. Ikki tilning leksik tizimini qiyosiy o'rganish asosida universal va milliy-madaniy assotsiatsiyalarni farqlash mezonlari ishlab chiqiladi. Assotsiativ eksperimentni tashkil etish, ma'lumotlarni kodlash va statistik tahlil qilish, lug'at maqolasini tuzish hamda elektron assotsiativ baza yaratishga doir tavsiyalar beriladi. Assotsiativ lug'atlarning tarjimashunoslik, xorijiy til ta'limi, kognitiv tilshunoslik va lingvokulturologiyadagi qo'llanish imkoniyatlari asoslanadi.
PDF

References

1. Karaulov Yu.N. Russkiy assotsiativniy slovar: v 2 t. Moskva: AST, 2002.

2. Zalevskaya A.A. Vvedenie v psixolingvistiku. Moskva: RGGU, 2007.

3. Leontev A.A. Osnovy psixolingvistiki. Moskva: Smыsl, 1999.

4. Ufimtseva N.V. Russkiye: opyt yeshcho odnogo samopoznaniya // Etnokulturnaya spetsifika yazykovogo soznaniya. Moskva, 1996.

5. Deese J. The Structure of Associations in Language and Thought. Baltimore: Johns Hopkins Press, 1965.

6. Nelson D.L., McEvoy C.L., Schreiber T.A. The University of South Florida Free Association Norms. 2004.

7. Saussure F. de. Course in General Linguistics. London: Duckworth, 1983.

8. Fillmore C.J. Frame Semantics and the Nature of Language // Annals of the New York Academy of Sciences. 1976.

9. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press,

10. Lyons J. Semantics. Vol. 1–2. Cambridge: Cambridge University Press, 1977.

11. Cruse D.A. Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press, 1986.

12. Aitchison J. Words in the Mind: An Introduction to the Mental Lexicon. 4th ed. Oxford: Wiley-Blackwell, 2012.

13. Evans V. A Glossary of Cognitive Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007.

14. Kövecses Z. Language, Mind and Culture. Oxford: Oxford University Press, 2006.

15. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words. Oxford: Oxford University Press, 1997.

16. McEnery T., Hardie A. Corpus Linguistics: Method, Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.

17. O'zbek tilining izohli lug'ati. 5 jildli. Toshkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi,

18. Rahmatullayev Sh. O'zbek tilining etimologik lug'ati. Toshkent: Universitet, 2000.

19. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug'ati. Toshkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002.

20. Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo'lida // O'zbek tili va adabiyoti. Toshkent,

21. Nurmonov A. O'zbek tilshunosligi tarixi. Toshkent: O'zbekiston, 2002.

22. Maslova V.A. Lingvokulturologiya. Moskva: Akademiya, 2001.

23. Teliya V.N. Russkaya frazeologiya. Moskva: Yazyki russkoy kultury, 1996.

24. Kubryakova Ye.S. Nachala kognitivnoy nauki o yazyke. Moskva, 1994.