Abstract
Obyektlarning yorugʻ-soyalarini ortogonal, aksonometrik proyeksiyalarda va perspektiv tasvirlarda aniqlash bilan arxitektura, tasviriy san’at, dizayn, loyihalash va rekonstruksiya ishlarida shugʻullaniladi. Aynan perpektivada yorugʻ-soya bajarish nazariyasi asosida talabalarning perspektiv tasvir bajarish koʻnikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari juda keng hisoblanadi. Biroq obyektlarning murakkablik darajasiga qarab undagi shaxsiy va tushuvchi soyalarni aniqlashda muammolar kelib chiqadi. Bunda nazariya va amaliyot uygʻunligini ta’minlashga oid muammolarni bartaraf etishga zarurat tugʻiladi. Mazkur maqolada mana shunday muammolarni bartaraf etish, turli murakkab tuzilishga ega boʻlgan bino va uning elementlarida yorugʻ-soyalarni aniqlash imkoniyatlari, shuningdek, talabalarning perspektiv tasvir bajarish koʻnikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari yoritilgan.
References
1. https://lex.uz/uz/docs/-7732492
2. https://president.uz/oz/lists/view/7333
3. http://lex.uz//docs/7611797
4. Rahmonov I. Perspektiva. –T.: “O‘qituvchi”, 1973 va 1993 yy.
5. Murodov Sh., Hakimov L., Adilov P., Shomurodov A., Jumayev M. Chizma geometriya kursi. –T.: “O‘qituvchi”, 1988-364 bet.
6. Murodov Sh., Hakimov L., Xolmurzayev A. Chizma geometriya. –T.: “Iqtisod-moliya”, 2008-295 bet.
7. Murodov Sh., Xolmurzayev A., Valiyev A. Chizma geometriya. –T.: “Iqtisod-moliya”, 2008-295 bet.
8. Inoyatov U.I., Muslimov N.A., Usmonboyeva M., Inog‘omova D. Pedagogika: 1000 ta savolga 1000 ta javob. -T.: “TDPU rizografi”. 2012-yil, 60-bet.
9. Valiyev A.N. Perspektiva. -T.: “Voris-nashriyot”, 2009-192 bet.
10. Valiyev A.N. Perspektiva. -T.: “Voris-nashriyot”, 2012-320 bet.
11. Valiyev A. “Markaziy proyeksiyalash usuli (perspektiva)dagi ayrim pozitsion masalalarning amaliy ahamiyati”. -Namangan: “Qurilish va ta’lim” jurnali, 1-son, 2025-y. 210-216 betlar.
12. Valiyev A. “Talabalarga rasm chizishni oʻqitishda perspektiva qoidalaridan foydalanishni oʻrgatish”. -Namangan: “Qurilish va ta’lim” jurnali, 2-son, 2025-y. 178-186 betlar.
13. Абдураҳмонов Ш. “Перспектива” илмий атамасининг расмий фанга кириб, унда қарор топиши хусусида. Узлуксиз таълим тизимининг чизма геометрия ва муҳандислик графикаси йўналишида педагог кадрлар тайёрлашнинг илмий-назарий асослари Республика илмий-амалий анжумани материаллари. ТДПУ, 2015. 84-85 бетлар.
14. Абдураҳмонов Ш. Чизмалар яратишда қўлланилган ҳандаса илми. – Т.: “Fan va texnologiya”. 2017-48-bet.
15. Valiyev A.N. Amaliy perspektiva va soyalar nazariyasi. -T.: “OʻzMPU rizografi”, 2025-126- bet.
16. Valiyev A. “Markaziy proyeksiyalash usuli (perspektiva)dagi ayrim pozitsion masalalarning amaliy ahamiyati”. -Namangan: “Qurilish va ta’lim” jurnali, 1-son, 2025-y., 212-bet.
17. Valiyev A. ““Geometrik shakllar orasidagi pozitsion va metrik munosabatlarini tekshirish usullari” modulini o‘qitishda interaktiv metodlardan foydalanish” (malaka oshirish bitiruv ishi). 2019-y.
18. Valiyev A.N., Rakhmatova I., Abdumutalibova A. Practical Application of Prospects Rules in Drawing (научно-методическая статья). Eastern European Scientific Journal (ISSN 2199-7977), Germaniya, №5, 2018, 82-86 стр.
19. Nematovich, V. A. Z. (2023). MARKAZIY PROYEKSIYALASH (PERSPEKTIVA) DAGI AYRIM POZITSION MASALALAR YECHIMIGA MANTIQIY YONASHUV. Journal of Innovation, Creativity and Art, 142-145.
20. Nematovich, V. A. Z. (2022). METHODICAL RECOMMENDATIONS FOR DETERMINING THE VISIBILITY OF GEOMETRIC SHAPES IN PERSPECTIVE DRAWINGS. Conferencea, 25-30.
21. Valiyev, A. N. (2021). About the features of the perspective of simple geometric shapes and problems in its training (ilmiy metodik maqola). SECTORAL RESEARCH XXI: CHARACTERISTICS AND FEATURES, 107-111.
22. Valiyev A.N., Joʻrayeva M.U. Chizma geometriyada masalalar yechishni oʻqitishda jarayonida talabalarning fazoviy tasavvurini rivojlantirish imkoniyatlari. “ORIENTAL RENAISSNCE: INNOVATIVE, ADUCATIONAL, NATURAL AND SOCIAL SCIENCES SCIENTIFIC JOURNAL”, 2022- yil, May. Volume 2, № 5 2022. 399-409 betlar, DOI: 10.24412/2181-1784-2022-5-399-409.
23. Nematovich, V. A. Z. (2022). METHODICAL INSTRUCTIONS FOR TRIMETRIC PROJECTIONS. Conferencea, 19-24.
24. Valiyev, A. N., Chorshanbiyeva, D., & Zokirova, M. (2022). Opportunities to Develop Student Space Imagination in the Process of Teaching Problem Solving in Drawing Geometry. Eurasian Journal of Engineering and Technology, 5, 149-154.
25. Nematovich, V. A. Z., Oʻgʻli, A. X. Q., & Qizi, X. D. I. (2024). GEOMETRIK SHAKLLAR ORASIDAGI POZITSION VA METRIK MUNOSABATLARNI TEKSHIRISH JARAYONIDA TALABALARNI MANTIQIY-IJODIY FIKRLASHGA OʻRGATISH IMKONIYATLARI. Строительство и образование, 3(2), 134-143.
26. Nematovich, V. A. (2024). THE IMAGE OF AXONOMETRIC PROJECTIONS IN CONJUNCTION WITH COMPLEX DRAWINGS. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(3), 217-225.
27. Nematovich, V. A. (2024). FORMATION AND DEVELOP STUDENTS’SKILLS OF BUILDING A PERSPECTIVE IMAGE OF SIMPLE GEOMETRIC SHAPES. Miasto Przyszłości, 46, 448-455.
28. Nematovich, V. A. Z., & Oʻgʻli, A. X. Q. (2024). AKSONOMETRIK PROYEKSIYALARNI KOMPLEKS CHIZMALARGA BOGʻLAB CHIZISH. Строительство и образование, 3(2), 120-127.
29. Choriyev, R., & Amirqulov, X. (2023). Inter-Sessional Assignments of Correspondence Students and Their Assessment. Science and innovation, 2(B1), 345-351.
30. Valiyev, A. N. (2023). PRACTICAL APPLICATION OF GEOMETRIC CONSTRUCTIONS IN SOLVING POSITIONAL TASKS IN THE PERSPECTIVE. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 4(03), 79-91.
31. Nematovich, V. A. Z. (2025). MARKAZIY PROYEKSIYALASH USULI (PERSPEKTIVA)DAGI AYRIM POZITSION MASALALARNING AMALIY AHAMIYATI. Строительство и образование, 4(1), 210-216.
32. Nematovich, V. A. Z. (2024). TALABALARDA ODDIY GEOMETRIK SHAKLLARNING PERSPEKTIV TASVIRINI QURISH KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH VA RIVOJLANTIRISH. Строительство и образование, 3(1), 64-71.
33. Murodov, S. K., Valiyev, A. N., & Jumayev, S. U. (2023). GEOMETRIK SHAKLLARNI PARAMETRLASH VOSITASIDA TALABALARNI ILMIY FIKRLASHGA YO ‘NALTIRISH. 2017, No. 1 (101/1), 101(67), 5-12.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.