Vol. 8 No. 8 (2026), Articles
Vol. 8 No. 8 (2026)

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAQAMLI MULOQOTNING LINGVOKOGNITIV TAMOYILLARI

Articles
Published 2026-09-09
Nargiza Akmalovna Tuxtaxo'jayeva
Professor, PhD, Toshkent xalqaro moliya boshqaruvi va texnologiyalari universiteti O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti doktoranti (DSc).
https://orcid.org/0009-0005-0987-4462
PDF

Keywords

lingvokognitiv tilshunoslik
raqamli muloqot
kontseptual metafora
freym-semantika
kod almashtirish
illokutiv kuch
ingliz tili
o‘zbek tili.

How to Cite

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAQAMLI MULOQOTNING LINGVOKOGNITIV TAMOYILLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(8), 799-805. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i08.116
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Abstract

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida raqamli muloqotning lingvokognitiv tamoyillari qiyosiy tahlil qilinadi. Raqamli muloqot (Computer-Mediated Communication) zamonaviy tilshunoslikda nafaqat struktur-pragmatik, balki kognitiv nuqtai nazardan ham faol o‘rganilayotgan soha bo‘lib, u kontseptual metafora, freym-semantika, kod almashtirish va illokutiv kuchni sozlash kabi mexanizmlar orqali tavsiflanadi. Tadqiqotda ingliz va o‘zbek tillaridagi ijtimoiy tarmoq va messenjer muloqotidan tashkil topgan namunaviy korpuslar asosida kontseptual metafora domenlari, faollashuvchi freym turlari, kod almashtirish ko‘rinishlari hamda illokutiv kuchni kuchaytirish-yumshatish vositalarining miqdoriy taqsimoti statistik jadvallar orqali tahlil qilinadi. Natijalar ikki tilda ham SAFAR va KONTEYNER metaforik domenlarining faol qo‘llanilishini, biroq ularning nisbiy ulushida farq mavjudligini, shuningdek o‘zbek tilidagi raqamli matnlarda inglizcha leksik kiritishlar shaklidagi kod almashtirishning ustunligini ko‘rsatadi. Olingan xulosalar ikki tilli raqamli diskursning lingvokognitiv modelini yaratish, shuningdek chet tili o‘qitish va mashina tarjimasi tizimlari uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
PDF

References

[1] Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980.

[2] Fillmore C.J. Frame Semantics // Linguistics in the Morning Calm. Seoul: Hanshin,

1982. P. 111–137.

[3] Herring S.C. Computer-Mediated Discourse // The Handbook of Discourse Analysis. Oxford: Blackwell,

2001. P. 612–634.

[4] Yus F. Cyberpragmatics: Internet-Mediated Communication in Context. Amsterdam: John Benjamins, 2011.

[5] Myers-Scotton C. Duelling Languages: Grammatical Structure in Codeswitching. Oxford: Clarendon Press, 1993.

[6] Austin J.L. How to Do Things with Words. Oxford: Oxford University Press, 1962.

[7] Searle J.R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press, 1969.

[8] Crystal D. Language and the Internet. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.

[9] Safarov Sh. Pragmalingvistika. Toshkent: Fan, 2008.

[10] Boymirzaeva S. Ingliz va o‘zbek tillarida internet-kommunikatsiya diskursining lingvopragmatik xususiyatlari. Toshkent: Fan, 2019.