Abstract
Ushbu maqolada nemis tilidagi affiksal derivatsiyaning struktur-semantik modellari tadqiq etiladi. Affiksal derivatsiya - prefiksatsiya va suffiksatsiya - nemis tili leksik tizimini boyitishning eng unumdor usullaridan biri bo‘lib, u nafaqat formal-struktur, balki semantik jihatdan ham izchil tizimni tashkil etadi. Tadqiqotda 500 ta derivat leksemadan iborat namunaviy korpus asosida prefikslar (be-, ver-, ent-, er-, zer-, miss-, ge-) va suffikslar (-er, -ung, -heit/-keit, -lich, -ig, -chen/-lein, -isch, -bar) ning miqdoriy taqsimoti, ularning semantik funksiyalari va so‘z yasash unumdorligi jadval va statistik ko‘rsatkichlar orqali tahlil qilinadi. Natijalar suffiksal derivatsiyaning (58%) prefiksal derivatsiyaga (42%) nisbatan biroz yuqori unumdorlikka ega ekanini ko‘rsatadi. Olingan natijalar nemis va o‘zbek tillaridagi affiksatsiya tizimlarini qiyosiy o‘rganish uchun ham amaliy ahamiyat kasb etadi.References
1. Fleischer W., Barz I. Wortbildung der deutschen Gegenwartssprache. 4. Aufl. Berlin: De Gruyter, 2012.
2. Erben J. Einführung in die deutsche Wortbildungslehre. Berlin: Erich Schmidt Verlag, 1975.
3. Motsch W. Deutsche Wortbildung in Grundzügen. 2. Aufl. Berlin: De Gruyter, 2004.
4. Eisenberg P. Grundriss der deutschen Grammatik. Bd. 1: Das Wort. 4. Aufl. Stuttgart: Metzler, 2013.
5. Duden. Die Grammatik. 9. Aufl. Berlin: Dudenverlag, 2016.
6. Ohnheiser I. Wortbildung im Sprachvergleich: Russisch – Deutsch. Leipzig: Verlag Enzyklopädie, 1987.
7. Booij G. Construction Morphology. Oxford: Oxford University Press, 2010.
8. Müller P.-O., Ohnheiser I., Olsen S., Rainer F. (eds.). Word-Formation: An International Handbook of the Languages of Europe. Berlin: De Gruyter Mouton, 2015–2016.
9. Xoliyorov O‘. Hozirgi o‘zbek tili so‘z yasalishi tizimi. Toshkent: Fan, 2011.
10. Раҳматуллаев Ш. Ҳозирги ўзбек адабий тили. Тошкент: Университет, 2006.
