Keywords
huquqiy amaliyot
prompt engineering
katta til modellari (LLM)
legal chatbot
sud botlari
sud qarorlarini qoʻllab-quvvatlash
huquqshunoslarning raqamli kompetensiyalari
LegalTech
algoritmik adolat.
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada huquq sohasida sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalarini qoʻllash jarayonida PROMPT tuzishning ilmiy-metodologik asoslari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda sunʼiy intellektga asoslangan katta til modellari (Large Language Models) orqali huquqiy masalalarni hal etishda PROMPTning roli, uning huquqiy tahlil sifatiga taʼsiri hamda huquqshunoslar faoliyatida raqamli instrument sifatidagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot doirasida statistik tahlil usullari, kontent-tahlil va qiyosiy-huquqiy yondashuv asosida Oʻzbekiston Respublikasi, Yevropa Ittifoqi va Amerika Qoʻshma Shtatlarida sunʼiy intellektdan foydalanish amaliyoti oʻrganildi. Xususan, sud amaliyotida qoʻllanilayotgan legal chatbot va court bot tizimlari, ularda PROMPT tuzishda uchraydigan xatolar hamda mazkur xatolarning huquqiy xavflarga taʼsiri tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, PROMPTni ilmiy asoslangan holda tuzish huquqiy tahlilning xolisligi, aniqligi va samaradorligini oshiradi, shuningdek, sunʼiy intellektdan foydalanishda sud mustaqilligi, maʼlumotlar muhofazasi va algoritmik adolat prinsiplariga rioya etilishini taʼminlaydi. Maqolada prompt engineering huquqshunoslar uchun muhim raqamli kompetensiya sifatida asoslab berilgan boʻlib, uni huquqiy taʼlim va amaliyotga joriy etish boʻyicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Mazkur tadqiqot natijalari huquqshunoslar, sud amaliyoti xodimlari, legal tech mutaxassislari hamda huquqiy taʼlim tizimi uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.References
1. Oʻzbekiston Respublikasining “Shaxsiy maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi Qonuni.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sud amaliyoti materiallari.
4. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. - 4th ed. - Pearson, 2021.
5. Surden H. Artificial Intelligence and Law: An Overview. - Georgia State University Law Review, 2019.
6. McCarthy J. What Is Artificial Intelligence? - Stanford University Press, 2007.
7. Ashley K. Artificial Intelligence and Legal Analytics. - Cambridge University Press, 2017.
8. Susskind R. Tomorrowʻs Lawyers: An Introduction to Your Future. - Oxford University Press, 2017.
9. Katz D.M., Bommarito M.J., Blackman J. A General Approach for Predicting the Behavior of the Supreme Court. - PLOS ONE, 2017.
10. McGinnis J., Pearce R. The Great Disruption: How Machine Intelligence Will Transform the Role of Lawyers. - Fordham Law Review, 2014.
11. Alarie B., Niblett A., Yoon A. How Artificial Intelligence Will Affect the Practice of Law. - University of Toronto Law Journal, 2018.
12. Bench-Capon T. et al. A History of AI and Law in 50 Papers. - Artificial Intelligence and Law, 2012.
13. Bommarito M., Katz D. GPT Takes the Bar Exam. - Legal Informatics Research, 2023.
14. Liu P. et al. Pre-train, Prompt, and Predict: A Systematic Survey of Prompting Methods. - ACM Computing Surveys, 2023.
15. Reynolds L., McDonell K. Prompt Programming for Large Language Models. - OpenAI Research, 2021.
16. White J. et al. A Prompt Pattern Catalog to Enhance Prompt Engineering. - arXiv, 2023.
17. Brown T. et al. Language Models are Few-Shot Learners. - NeurIPS, 2020.
18. European Commission. Ethics Guidelines for Trustworthy AI. - Brussels, 2019.
19. OECD. Artificial Intelligence in the Justice System. - OECD Publishing, 2020.
20. CEPEJ. European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems. - Council of Europe, 2018.
21. EU AI Act EU AI Act, 2024.
22. Harvard Law School. Legal Technology and Innovation Program Materials. - 2022.
23. McKinsey Global Institute. The Impact of AI on Knowledge Work.
24. Stanford University. AI Index Report 2024.
25. World Economic Forum. AI Governance and the Future of Justice.
26. LegalTech Hub. Global LegalTech Market Analysis.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Minavvarxon Sabirovna Yunusova (Author)