Keywords
irrigatsiya
melioratsiya
suv resurslari
Qarshi choʻli
Qarshi magistral kanali
miroblik
ikkilamchi shoʻrlanish
sovet davri merosi.
How to Cite
Abstract
Maqolada Qashqadaryo viloyati irrigatsiya-melioratsiya tizimining 1991-yilga qadar boʻlgan shakllanish bosqichlari arxiv hujjatlari, davriy matbuot va tarixshunoslik asarlari asosida tahlil qilinadi. Suv resurslarining taqchilligi, daryo oqimining mavsumiy notekisligi va tuproqlarning shoʻrlanishga moyilligi sugʻorma dehqonchilik hamda melioratsiyani hududda iqtisodiy taraqqiyotning hal qiluvchi shartiga aylantirgani koʻrsatilgan. Anʼanaviy sugʻorish madaniyati va miroblik instituti, Eskianhor kanalining qayta qurilishi, Chimqoʻrgʻon suv ombori, Qarshi gidrouzeli hamda Qarshi magistral kanali nasos kaskadining barpo etilishi yoritilgan. Viloyat mustaqillik davriga ulkan, biroq energiya sarfi yuqori, markazlashgan moliyalashtirishga va paxta yakkahokimligiga bogʻliq, jiddiy meliorativ muammolarga ega suv xoʻjaligi majmuasi bilan kirib kelgani asoslanadi.References
1. Irrigation and Drainage in Republic of Uzbekistan: Past, Present and Future. – 2nd Edition. – Tashkent: Ministry of Water Resources of the Republic of Uzbekistan, 2022.
2. Gʻulomov Ya.Gʻ. Xorazmning sugʻorilish tarixi (qadimgi zamonlardan hozirgacha). – Toshkent: OʻzSSR FA nashriyoti, 1959.
3. Muhammadjonov A.R. Quyi Zarafshon vodiysining sugʻorilish tarixi (qadimgi davrdan – XX asr boshlarigacha). – Toshkent: Fan, 1972.
4. Равшанов П. Қарши ва Кеш тарихи манбалари. – Қарши: Насаф, 2005.
5. Суюнов С. Қашқадарё воҳасининг суғорилиш тарихи: монография. – Қарши, 2023.
6. Жаббарова И.Х. Қашқадарё воҳасида янги ерларнинг ўзлаштирилиши ва суғориш тизими тарихи (ХХ асрнинг 50–80 йиллари мисолида): монография. – Тошкент: ELNUR-PRINT, 2023.
7. Qodirov I. Oʻzbekiston irrigatsiya qurilishi tarixida «Qashistroy» birlashmasining ahamiyati // Central Asian Journal of Education and Innovation. – 2024. – Vol. 3, № 9. – B. 77–80.
8. Mirzaqosimov A. Oʻzbekistonda irrigatsiya va melioratsiya tarixi (1917–1925): shakllanish, inqiroz va tiklanish dinamikasi // Ilm-fan yangiliklari konferensiyasi. – Andijon, 2025. – B. 1481–1483.
9. Духовный В.А., Юп де Шуттер. Вода в Центральной Азии: прошлое, настоящее и будущее. – Астана, 2019.
10. Чориев А., Очилов М. Сув келди – нур келди. – Тошкент: Ўзбекистон, 1977.
11. Пардаев А. Возрожденный край. – Ташкент: Узбекистан, 1984.
12. Тошев Х. Дарёлар туташган диёр. – Қарши: Насаф, 2020.
13. Obertreis J. Imperial Desert Dreams: Cotton Growing and Irrigation in Central Asia, 1860–1991. – Göttingen: V&R unipress, 2017.
14. Oblomurodov N., Rashidov O., Tolipov F., Shoyimov S. A Historical Analysis of Land Development and Irrigation–Reclamation Activities in Uzbekistan // Proceedings of the 5th International Conference I-CRAFT 2025. – Atlantis Press, 2026. – DOI: 10.2991/978-94-6239-666-1_21.
15. QVDA, 561-fond, 1-roʻyxat, 1-ish.
16. QVDA, 439-fond, 1-roʻyxat, 38-ish.
17. Qashqadaryo viloyati Suv xoʻjaligi boshqarmasi muzeyi materiallari.
18. Чариев А., Ачилов М. Кашкадарьинская область. – Ташкент: Узбекистан, 1974.
19. Третье Национальное Сообщение Республики Узбекистан по Рамочной конвенции ООН об изменении климата. – Ташкент: Узгидромет, 2016.
20. Боруздин А.Г. Ирригация Средней Азии в 1925 г. – М.–Л., 1926.
21. Ирригация Узбекистана. Т. 1: Развитие ирригации в комплексе производительных сил Узбекистана / Гл. ред. А.С. Садыков. – Ташкент: Фан, 1975.
22. Алимова Д.А., Каримов Р.Х., Акилов К.А. ва бошқ. История Узбекистана (1917–1991). – Ташкент, 2002.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Umidbek Mirza O'g'li Tashmuradov (Author)