Keywords
Axsi
arxeologik meros
tarixiy-madaniy turizm
ochiq osmon ostidagi muzey
turizm infratuzilmasi
konservatsiya
Namangan viloyati.
How to Cite
Abstract
Maqolada Namangan viloyatining To‘raqo‘rg‘on tumanida joylashgan Axsikent arxeologik yodgorligining tarixiy-madaniy qiymati hamda uni turizm resursiga aylantirish jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi yozma manbalar, arxeologik tadqiqotlar, normativ-huquqiy hujjatlar va 2025–2026-yillardagi rasmiy axborotlar asosida Axsikentning turistik jozibadorligini belgilovchi omillarni, mavjud infratuzilmani va foydalanishdagi muammolarni aniqlashdan iborat. Tarixiy-qiyosiy, xronologik, manbashunoslik va sifat kontent-tahlili metodlari qo‘llanildi. Natijalar yodgorlikning ark, shahriston va raboddan iborat shaharsozlik tuzilishi, mudofaa tizimi, tigel po‘lat ishlab chiqarish an’anasi, yerosti suv inshootlari hamda Bobur davri bilan bog‘liq tarixiy qatlamlari turistik talqin uchun yuqori salohiyatga ega ekanini ko‘rsatdi. 2017-yildan boshlab muhofaza va boshqaruvning institutsional asosi yaratilgan, keyingi bosqichda muzey, rekreatsiya, ekoturizm va hunarmandchilik infratuzilmasini rivojlantirish ishlari kuchaygan. Shu bilan birga, tashrifchilar statistikasi, yodgorlik sig‘imi, konservatsiya yuklamasi va mahalliy iqtisodiy samarani muntazam baholash tizimi ochiq manbalarda yetarli darajada aks etmagan. Maqolada muhofaza, ilmiy talqin va turistik foydalanish o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan.References
1. “Kartografiya” ilmiy-ishlab chiqarish davlat korxonasi. Namangan viloyati: siyosiy-ma’muriy ma’lumotnoma karta. Masshtab 1:200 000. — Toshkent: Yergeodezkadastr davlat qo‘mitasi, 2006.
2. Saidboboyev Z. Tarixiy geografiya. — Toshkent: Noshir, 2010. — B. 94–95.
3. Анарбаев А. Древняя Фергана и Великий Шелковый путь // Человеческий капитал. — 2019. — № 2 (122). — С. 58.
4. Namangan viloyati Madaniy meros boshqarmasi. Namangan viloyati moddiy madaniy meros obyektlari ro‘yxati. Joriy arxiv ma’lumotlari. — Namangan, 2026.
5. Mamatov Sh. Historical-Topographic Analysis of Population Distribution and Irrigation Systems in the Middle Syr Darya Basin // Journal of Social Sciences and Humanities Research Fundamentals. — 2026. — Vol. 6, Issue 1. — P. 9–10.
6. Damiani I. Kyrgyzstan–Tajikistan–Uzbekistan: Ferghana Valley // Brunet-Jailly E. (ed.). Encyclopaedia of Border Conflicts. — Los Angeles: ABC-CLIO, 2015. — P. 323.
7. Matboboyev B. Arxeologiya yodgorliklarining oqar suv manbalari bo‘yicha voha bo‘lib joylashishi va ularning klassifikatsiyasi (Farg‘ona vodiysi misolida, V–VIII asrlar) // O‘zbekiston arxeologiyasi. — 2023. — № 1 (28). — B. 56–58.
8. Abdullayev O. Namangan viloyati (tabiati, aholisi, xo‘jaligi). — Namangan: Namangan viloyati nashriyot bo‘limi, 1995. — B. 36–39.
9. Анорбоев А., Исломов У., Матбобоев Б. Ўзбекистон тарихида қадимги Фарғона. — Тошкент: Фан, 2001. — Б. 9.
10. Юсупов И. Ю., Мирзалиев Э. Ю. Наманган вилояти меъморий обидалари сирлари. — Наманган: “Наманган” нашриёти, 2008. — Б. 13.
11. Bobur, Zahiriddin Muhammad. Boburnoma. — Toshkent: O‘zbekiston, 2008. — B. 14.
12. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 16-oktabrdagi 831-son “Namangan viloyatining To‘raqo‘rg‘on tumanida ‘Axsikent’ arxeologiya merosi obyektini muhofaza qilish va tadqiq etish yodgorlik majmuasini tashkil etish to‘g‘risida”gi qarori. URL: https://lex.uz/docs/-3382160 (murojaat sanasi: 21.08.2026).
13. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 21-sentabrdagi 792-son “Arxeologik tadqiqotlarni tubdan takomillashtirish to‘g‘risida”gi qarori. URL: https://lex.uz/acts/-4524476 (murojaat sanasi: 21.08.2026).
14. O‘zbekiston Milliy turizm axborot markazi. Qadimiy Axsikent shahri. URL: https://uzbekistan.travel/uz/o/qadimiy-axsikent-shahri/ (murojaat sanasi: 21.08.2026).
15. Namangan viloyati hokimligi. Ispaniyalik arxitektorlar Axsikent arxeologiya parkiga tashrif buyurishdi. 14.04.2025. URL: https://gov.uz/oz/namangan/news/view/45632 (murojaat sanasi: 21.08.2026).
16. To‘raqo‘rg‘on tumani hokimligi. Axsikent arxeologik parki hamda unga yondosh hududlarda amalga oshirilayotgan ishlar. 22.01.2026. URL: https://gov.uz/oz/turakurgan/news/view/123156 (murojaat sanasi: 21.08.2026).
17. O‘zbekiston Milliy turizm axborot markazi. Namangan: 3 kunlik sayohat dasturi. URL: https://uzbekistan.travel/uz/o/namangan-3-kunlik-sayohat-dasturi/ (murojaat sanasi: 21.08.2026).
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Bunyodbek Saidahmad o'g'li Talabjonov (Author)