PHLOMOIDES TURKUMIGA MANSUB DORIVOR TURLARNI YETISHTIRISHNING BIOLOGIK VA AGROTEXNOLOGIK ASOSLARI: ILMIY ADABIYOTLAR SHARHI

Abstract

Ushbu sharhli maqolada Phlomoides turkumiga mansub dorivor turlarni madaniy sharoitda yetishtirishning biologik va agrotexnologik asoslari zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda, asosan, Phlomoides rotata, Phlomoides superba va Phlomoides umbrosa turlariga oid eksperimental ma’lumotlar umumlashtirilib, ularning taksonomik xususiyatlari, ekologik moslashuvi, urug‘larning tinim holati va unuvchanligi, urug‘dan hamda in vitro ko‘paytirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, mineral oziqlanish, suv ta’minoti, qurg‘oqchilik stressi, ekish zichligi va ekologik sharoitlarning o‘simlik biomassasi, ildiz tizimi rivojlanishi hamda biologik faol moddalar miqdoriga ta’siri qiyosiy baholangan. Ilmiy manbalar tahlili Phlomoides turlarining hosildorligi va dorivor xomashyo sifatini shakllantirishda agroekologik omillar o‘zaro bog‘liq ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Ayrim turlarda azot ta’minoti biomassa to‘planishini kuchaytirishi, past azot sharoiti ildiz tizimining rivojlanishini rag‘batlantirishi, suv tanqisligi esa ayrim iridoid birikmalarning o‘simlik organlari bo‘yicha taqsimlanishini o‘zgartirishi aniqlangan. Shu bilan birga, mavjud tadqiqotlarning aksariyati alohida turlar va muayyan ekologik hududlarga bag‘ishlanganligi sababli, ularning natijalarini butun turkum uchun universal agrotexnologik tavsiya sifatida qo‘llash cheklangan. O‘zbekiston sharoitida istiqbolli Phlomoides turlarini introduksiya qilishda ekish materialining biologik xususiyatlari, sug‘orish va oziqlantirish rejimlari, ekish zichligi, hosildorlik hamda xomashyoning kimyoviy sifat ko‘rsatkichlarini kompleks baholashga qaratilgan dala tajribalarini tashkil etish zarurligi asoslangan.