Abstract
Mazkur ishda 2-merkaptoyantar kislota va ikki valentli nikel (Ni(II)) ioni asosida olingan kompleks birikmaning sintezi, tuzilishi, kvant-kimyoviy hisob-kitoblari hamda spektroskopik xossalari o‘rganildi. Dastlabki ligand sifatida 2-merkaptoyantar kislota ishlatildi. Ni(II) atsetatning 2-merkaptoyantar kislota bilan o‘zaro ta’siri asosida kompleks birikma sintez qilindi. Olingan kompleks birikmaning tuzilish xususiyatlarini aniqlash maqsadida kvant-kimyoviy hisoblashlar amalga oshirildi hamda molekulyar tuzilishi, elektron zichligining taqsimlanishi va global kimyoviy reaktivlik parametrlari tahlil qilindi. Shuningdek, kompleks birikmaning IQ spektri dastlabki ligand spektri bilan taqqoslanib, karboksil va tiol funksional guruhlariga tegishli tebranish chastotalaridagi o‘zgarishlar asosida ligandning Ni(II) ioniga koordinatsiyalanish xususiyatlari baholandi. Olingan natijalar asosida 2-merkaptoyantar kislotaning Ni(II) ioni bilan kompleks birikma hosil qilishdagi koordinatsion xususiyatlari va kompleksning ehtimoliy tuzilishi haqida xulosa qilindi.References
1. Porter L.J., Perrin D.D. Nickel(II) and zinc(II) complexes of mercaptosuccinic acid // Australian Journal of Chemistry. – 1969. – Vol. 22, No. 1. – P. 267–270. DOI: 10.1071/CH9690267.
2. Lenz G.R., Martell A.E. The binding of metal ions by mercaptoacids. I. Formation constants for the complexes of mercaptosuccinate with zinc(II), nickel(II), and hydrogen ions // Journal of Inorganic Biochemistry. – 1986. – Vol. 28, No. 1. – P. 1–12. DOI: 10.1016/0162-0134(86)80018-6.
3. Jarrett P.S., Ni Dhubhghaill O.M., Sadler P.J. Amphiphilic bis(thiolato)-nickel(II), -palladium(II) and -platinum(II) complexes with diphosphine or phosphinoarsine ligands // Journal of the Chemical Society, Dalton Transactions. – 1993. – P. 1863–1870. DOI: 10.1039/DT9930001863.
4. Benzi G., Morelli S., et al. Speciation of aqueous Ni(II)-carboxylate and Ni(II)-fulvic acid solutions: Combined ATR-FTIR and XAFS analysis // Geochimica et Cosmochimica Acta. – 2004. – Vol. 68.
5. Gupta K.K., Kaur T., Dadhich E. Potentiometric and thermodynamic studies of some metal complexes with carboxy methyl mercapto succinic acid // Oriental Journal of Chemistry. – 2013. – Vol. 29, No. 1.
6. Hu S., Wu X., et al. New magnetic nickel(II)-thiolate cluster-based coordination polymer constructed from 2-mercaptonicotinic acid // Crystal Growth & Design. – 2018. – Vol. 18, No. 5. – P. 2667–2671. DOI: 10.1021/acs.cgd.7b01709.
7. Solomon E.I., Heppner D.E., Johnston E.M., Ginsbach J.W., et al. Copper active sites in biology // Chemical Reviews. – 2014. – Vol. 114. – P. 3659–3853.
8. Nakamoto K. Infrared and Raman Spectra of Coordination Compounds. – 6th ed. – Hoboken: John Wiley & Sons, 2009.
9. Housecroft C.E., Sharpe A.G. Inorganic Chemistry. – 5th ed. – Harlow: Pearson, 2018.
10. Jensen F. Introduction to Computational Chemistry. – 3rd ed. – Chichester: John Wiley & Sons, 2017

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Z.A. Masharipova, Z.Sh. Abdullayeva, O.R. Karimova (Author)