Abstract
Mazkur maqolada 4-xloro-2-nitrobenzoy kislota, 5-xloro-2- nitrobenzoy kislota va 4-xloro-3-nitrobenzoy kislotalarning Fe, Co, Ni, Cu va Zn kabi 3d-metall ionlari bilan hosil qiladigan kompleks birikmalarini sintez qilish va tadqiq etish masalalari yoritilgan. Tadqiqot davomida kompleks birikmalarni olish uchun tegishli reagentlar va laboratoriya jihozlari tayyorlanib, dastlabki tajribalar amalga oshirildi hamda namunalar olindi. Olingan namunalar dastlabki sinov eritmalarida tekshirildi. Tajriba natijalari muhitning pH ko‘rsatkichi va harorat kompleks hosil bo‘lish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Tadqiqotning keyingi bosqichlarida komplekslarning koordinatsiya usuli va fizik-kimyoviy xossalarini FT- IQ, UV-Vis spektroskopiya, elementar va termik analiz, rentgen difraksiyasi hamda magnit xossalarini o‘rganish orqali aniqlash nazarda tutilgan.References
1. Yusupov V.G., Toshev M.T., Parpiyev N.A. Koordinatsion birikmalar kimyosi. Toshkent, 1996. - 298 b. Ushbu darslik bevosita koordinatsion birikmalar kimyosiga bag‘ishlangan.
2. Shomurotova Sh.X. Kompleks birikmalar kimyosi. Toshkent: Toshkent davlat pedagogika universiteti, 2024. - 123 b.
3. To‘lakov N.Q. Kompleks birikmalar kimyosi. O‘quv-uslubiy majmua. - 103 b. O‘zbek tilida.
4. Parpiyev N. Kompleks birikmalar kimyosining dolzarb muammolari. Toshkent: O‘zMU nashriyoti, 2011. - 170 b.
5. Kompleks birikmalar kimyosi. O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari uchun o‘quv adabiyoti. Kompleks birikmalarning tuzilishi, Verner nazariyasi, ligandlar va koordinatsion markazlar bo‘yicha materiallar.
6. Xaliqulov X., Nurmaxamtov D., Kuchkarov O. “D-metallarning atom orbitallarini gibridlanishi va ularning koordinatsion birikmalar hosil qilishdagi roli.” Modern Science and Research,
2025. DOI: 10.71337/inlibrary.uz.science-research.87206.
7. Nakamoto K. Infrared and Raman Spectra of Inorganic and Coordination Compounds. Part A: Theory and Applications in Inorganic Chemistry. 6th ed. Wiley. DOI: 10.1002/9780470405840.
8. Nakamoto K. Infrared and Raman Spectra of Inorganic and Coordination Compounds. Part B: Applications in Coordination, Organometallic, and Bioinorganic Chemistry. 6th ed. Wiley. DOI: 10.1002/9780470405888.
9. Constable E.C., Parkin G., Que L. (eds.). Comprehensive Coordination Chemistry III. 3rd ed. Elsevier,
2021. DOI: 10.1016/B978-0-08-102688-5.00001-5.
10. Loubalová I., Kopel P. “Coordination Compounds of Cu, Zn, and Ni with Dicarboxylic Acids and N Donor Ligands, and Their Biological Activity: A Review.” Molecules, 2023, 28(3),
1445. DOI: 10.3390/molecules28031445.
11. Sharma R.P. et al. “Influence of nitrogen donor ligands on the coordination modes of copper(II) 2-nitrobenzoate complexes: structures, DFT calculations and magnetic properties.” New Journal of Chemistry,
2014. DOI: 10.1039/C3NJ00736G.
12. Li J.-H., Nie J.-J., Xu D.-J. “Bis(3-hydroxypyridine-κN)bis(3-nitrobenzoato-κO)zinc(II).” Acta Crystallographica Section E, 2009, 65, m927. DOI: 10.1107/S1600536809027147.
13. Structural variations in self-assembled coordination complexes of Zn(II) with hexamethylenetetramine and isomeric 2-, 3- and 4-nitrobenzoates. Polyhedron, 2012, 46, 8–15. DOI: 10.1016/j.poly.2012.07.068.
14. Nickel(II) complexes self-assembled from hexamethylenetetramine and isomeric nitrobenzoates: Structural diversity and supramolecular features. Polyhedron, 2014, 79, 66–71. DOI: 10.1016/j.poly.2014.04.038.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Muhayyo Gulmurodovna Shopulatova (Author)