Abstract
Ushbu ilmiy maqolada Bekobod metallurgiya kombinati (O‘zbekiston metallurgiya kombinati AJ) ta’sir zonasidagi tuproqlarning og‘ir metallar hamda texnogen elementlar bilan ifloslanish darajasi va geoekologik holati tadqiq etildi. Kombinat atrofidan olingan tuproq namunalarida temir (32 521.0 g/t), marganets (728.0 g/t), rux (169.0 g/t), xrom (55.9 g/t), nikel (48.4 g/t), mis (41.1 g/t) va qo‘rg‘oshin (37.7 g/t) kabi og‘ir metallarning to‘planish darajasi hamda ularning ekologik xavflilik koeffitsiyentlari hisoblab chiqildi. Tahlil natijalari kombinat tutun-gaz va shlak chiqindilari ta’sirida tuproqda Rux (K_c=2.60), Qo‘rg‘oshin (K_c=2.51), Mis (K_c=2.05) va Vulfram (K_c=14.6) bo‘yicha kuchli texnogen anomaliyalar shakllanganini ko‘rsatdi. Maqolada ifloslangan tuproqlarni biologik va organo-mineral fitoremediatsiya usullari orqali qayta tiklash bo‘yicha ilmiy- amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.References
1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992.
2. Jabborov Z.A., Abduraxmonov N.E., Irisaliyev D.B. Tuproq ekologiyasi va uning ifloslanish monitoringi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2018. – 184 b.
3. Tursunov X.T., Raximova T.U. Ekologik monitoring va tuproq muhofazasi. –Toshkent: Universitet, 2015. – 210 b.
4. Kabata-Pendias A. Trace Elements in Soils and Plants. 4th Edition. – Boca Raton: CRC Press, 2010. – 548 p.
5. Adriano D.C. Trace Elements in Terrestrial Environments: Biogeochemistry, Bioavailability, and Risks of Metals. – New York: Springer-Verlag, 2001. – 867 p.
6. Hashimov F.H., Tillabekov B.R. Sanoat korxonalari chiqindilarining tuproq va o‘simlik qatlamiga ta’siri // O‘zbekiston biologiya jurnali. – Toshkent, 2020. – №3. – B. 42–46.
7. Baker A.J.M., Brooks R.R. Terrestrial Higher Plants which Accumulate Metallic Elements – A Review of their Distribution, Ecology and Phytoremediation Potential // Biorecovery. – 1989. – Vol. 1. – P. 81–126.
8. Nazarov M.G., Saidova M.S. Metallurgiya sanoati zonasi tuproqlarida og‘ir metallarning tarqalish geokimyosi // O‘zbekiston Geologiya va Mineral Resurslar Jurnali. – Toshkent, 2021. – №4. – B. 55–60.
9. Alloway B.J. Heavy Metals in Soils: Trace Metals and Metalloids in Soils and their Bioavailability. 3rd Edition. – London: Springer, 2013. – 614 p.
10. Ergashev A.E. Umumiy ekologiya. – Toshkent: O‘zbekiston, 2003. – 464 b.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Baxrom Turg'unovich Jobborov, Sherzod Nuritdinovich Nosirov, Nodir Norboy o'g'li Xurramov, Akramov Akmal (Author)