Keywords
yurak-qon tomir adaptatsiyasi
o'pka gipertenziyasi
yak
lama
Tibet va And populyatsiyalari
surunkali tog' kasalligi
qiyosiy fiziologiya.
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolamizning maqsadi tog'da yashab kelayotgan odam populyatsiyalari va tog'ga ko'p asrlar davomida moslashgan uy hayvonlarining yurak-qon tomir tizimidagi o'xshash va farqli jihatlarini aniqlashdan iborat. Bilamizki, baland tog'da havo siyraklashadi, kislorod tanqisligi kuchayadi, harorat pasayadi va havo quruqlashadi. Natijada bularning barchasi yurak va tomirlar tizimiga og'ir yuk soladi. Biroq bu og’irlikka odam va uy hayvonlari qay darajada bir xil yoki farqli javob berishi hali yetarlicha tizimli qiyoslanmagan. Biz mazkur maqolamizda shu muammoga asosiy e’tiborimizni qaratamiz. Tadqiqot davomida o'tkir gipoksiya sharoitida ham odam, ham hayvon organizmida yurak chiqindisi va yurak urish tezligining ortishi kuzatildi. Bundan tashqari, keyinchalik surunkali moslashuv jarayonida bu ko'rsatkichlar barqarorlashishi aniqlandi. Olingan xulosalar tog' tibbiyoti, sport fiziologiyasi hamda yuqori tog' chorvachiligida amaliy ahamiyatga ega bo'lib, kelgusi tadqiqotlar uchun boshlang’ich yo'nalish bo’lib xizmat qiladi.References
1. Azizova, Sh. K. Yurak-qon tomir tizimining tuzilishi va asosiy funksiyasi. Samarqand davlat meditsina universiteti. https://cyberleninka.ru/article/n/yurak-qon-tomir-tizimining-tuzulishi-va-asosiy-funksiyasi
2. Naeije, R. (2010). Physiological adaptation of the cardiovascular system to high altitude. Progress in Cardiovascular Diseases, 52(6), 456–466. https://doi.org/10.1016/j.pcad.2010.03.004
3. Qalandarova, M. K. Tog' va tog' oldi hududlarda inson salomatligiga ta'sir etuvchi geografik omillar. Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, Geografiya va uni o'qitish metodikasi kafedrasi. https://cyberleninka.ru/article/n/tog-va-tog-oldi-hududlarda-inson-salomatligiga-ta-sir-etuvchi-geografik-omillar
4. She, R. va boshq. (2025). Cardiovascular Plasticity and Adaptation of High-Altitude Birds and Mammals. Integrative Zoology. https://doi.org/10.1111/1749-4877.12996
5. Durmowicz, A. G., Hofmeister, S., Kadyraliev, T. K., Aldashev, A. A., & Stenmark, K. R. (1993). Functional and structural adaptation of the yak pulmonary circulation to residence at high altitude. Journal of Applied Physiology, 74(6), 2276–2285. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8335557/
6. Tursagatov, J. M., Baratov, J. N., & Xujamov, J. N. (2023). Zoogigiyena va veterinariya sanitariyasi (Veterinariya sanitariyasi): darslik. Samarqand Davlat Veterinariya Meditsinasi, Chorvachilik va Biotexnologiyalar Universiteti Toshkent filiali. Toshkent. https://arm.ssuv.uz/frontend/web/books/6992fc0c475bb.pdf
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Boqijon qizi Anvarjonova Dilfuzaxon (Author)