Keywords
psixologik manipulyatsiya
ta’sir mexanizmlari
media savodxonlik
axborot xavfsizligi
tanqidiy fikrlash
ijtimoiy identifikatsiya
raqamli muhit.
How to Cite
Abstract
Maqolada diniy mazmundagi axborotning shaxs ongiga psixologik ta’sir ko‘rsatish mexanizmlari hamda uning manipulyativ salohiyati ijtimoiy-psixologik yondashuv doirasida tahlil qilingan. Raqamli kommunikatsiya muhitida diniy kontentning tarqalish tezligi va qamrovi keskin oshgani shaxs dunyoqarashi, qadriyat tizimi va xulq-atvoriga ta’sir ko‘rsatuvchi yangi omillarni yuzaga keltirgani asoslanadi. Nazariy manbalar tahlili asosida manipulyativ ta’sirning emotsional, kognitiv, ijtimoiy-psixologik va media-texnologik darajalari ajratib ko‘rsatilgan hamda ularning o‘zaro bog‘liqligini aks ettiruvchi tavsiflovchi model taklif etilgan. Tadqiqot natijalari media savodxonlik, tanqidiy fikrlash ko‘nikmalari va shaxsning psixologik barqarorligi manipulyativ ta’sirga qarshi asosiy himoya resurslari ekanligini ko‘rsatadi.References
1. O‘zbekiston Respublikasining "Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida"gi Qonuni. 2016-yil 14-sentyabr, O‘RQ-406-son.
2. O‘zbekiston Respublikasining "Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida"gi Qonuni (yangi tahrir). 2021-yil 5-iyul, O‘RQ-700-son.
3. Доценко Е.Л. Психология манипуляции: феномены, механизмы и защита. - М.: ЧеРо, 1997. - 344 с.
4. Грачев Г.В., Мельник И.К. Манипулирование личностью: организация, способы и технологии информационно-психологического воздействия. - М.: Алгоритм, 2002. - 288 с.
5. Cialdini R.B. Influence: The Psychology of Persuasion. - New York: Harper Business, 2007. - 320 p.
6. Kahneman D. Thinking, Fast and Slow. - New York: Farrar, Straus and Giroux, 2011. - 499 p.
7. Festinger L. A Theory of Cognitive Dissonance. - Stanford: Stanford University Press, 1957. - 291 p.
8. Bandura A. Social Learning Theory. - Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1977. - 247 p.
9. Moscovici S. Social Influence and Social Change. - London: Academic Press, 1976. - 239 p.
10. Tajfel H., Turner J.C. The Social Identity Theory of Intergroup Behavior // Worchel S., Austin W.G. (Eds.). Psychology of Intergroup Relations. - Chicago: Nelson-Hall, 1986. - P. 7-24.
11. Hogg M.A., Adelman J. Uncertainty–Identity Theory: Extreme Groups, Radical Behavior, and Authoritarian Leadership // Journal of Social Issues. - 2013. - Vol. 69, No. 3. - P. 436-454.
12. Pratkanis A., Aronson E. Age of Propaganda: The Everyday Use and Abuse of Persuasion. - New York: W.H. Freeman, 2001. - 424 p.
13. G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. - Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2019. - 544 b.
14. Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya. - Toshkent: Tafakkur, 2020. - 264 b.
15. Potter W.J. Media Literacy. - Thousand Oaks: SAGE Publications, 2019. - 480 p.