Abstract
Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining inklyuziv tayyorgarligini rivojlantirish metodikasi yoritilgan. Taklif etilgan metodika diagnostik-tahliliy, rivojlantiruvchi-amaliy va refleksiv-nazorat bosqichlaridan iborat uch bosqichli modelga asoslanadi. Tadqiqot boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi bitiruvchi kurs talabalari ishtirokida olib borilib, dastlab ularning inklyuziv tayyorgarlik darajasi maxsus so‘rovnoma asosida aniqlandi, so‘ngra seminar-treninglar tashkil etildi va yakuniy natijalar qayta baholandi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, talabalarning inklyuziv tayyorgarlik darajasi 81,4 foizdan 88,5 foizga oshgani aniqlandi. Ayniqsa, nazariy bilimlar, amaliy-situativ ko‘nikmalar va refleksiv kompetensiyalarda ijobiy o‘sish kuzatildi. Olingan natijalar tizimli pedagogik yondashuv, amaliy mashg‘ulotlar, multimodal ta’lim texnologiyalari bo‘lajak o‘qituvchilarning inklyuziv ta’limga kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishda samarali ekanligini ko‘rsatadi.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 13-oktabrdagi PQ-4860-son qarori
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 12.10.2021 yildagi “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi 638-son qarori
3. Konstitusiyaviy islohotlarimizning bosh maqsadi – inson qadri, xalq manfaatini amalda ta’minlashdir, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning konstitusiyaviy komissiya a’zolari bilan uchrashuvdagi nutqi Yangi Oʻzbekiston № 122 (644), 2022-yil 21-iyun
4. O‘zbekiston Respublikasining 23.09.2020 yildagi O‘RQ-637-son Ta’lim to‘g‘risidagi Qonuni
5. Xushnayeva, S. O., Xazratov, A. N., & Hazratova, H. N. (2026). Inklyuziv kompetensiyani rivojlantirishning epistemologik, emotsional va metodologik asoslari. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 6(2), 51-62.
6. Normurodovna, H. H., Kurbanovich, K. S., Shokirovich, R. Y., & Boymuratovna, B. G. (2023). Physical Development of Primary Class Students. Central Asian Journal of Medical and Natural Science, 4(5), 330-331.
7. Florian, L. (2012). Preparing teachers to work in inclusive classrooms.
8. Ainscow, M., & Sandill, A. (2010). Developing inclusive education systems: The role of organizational cultures and leadership.
9. Pidkasistiy P. I. Pedagogika: inklyuzivnoye obrazovaniye. – Moskva: Akademiya, 2017.
10. Voronkova V. V. Osnovi inklyuzivnogo obrazovaniY. – Sankt-Peterburg: Piter, 2019.
11. Akimova, O. I. (2011). Inklyuzivnoye obrazovaniye kak sovremennaya model obrazovaniY. In Inklyuzivnoye obrazovaniye: metodologiya, praktika, texnologii.
12. Movkebayeva, Z. A., & Oralkanova, I. A. (2014). Analiz sostoyaniya gotovnosti uchiteley nachalnix klassov k rabote v usloviyax inklyuzivnogo obrazovaniy. Uspexi sovremennogo yestestvoznaniya, (12-5), 629-634.
13. Rasulova Z. X. Inkluziv ta’lim: pedagogik va psixologik jihatlar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
14. Mirzaeva G. M. Inkluziv ta’limning nazariy asoslari va pedagogik yondashuvlari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2019.
15. Oqilova S. Inklyuziv ta’limda pedagogik innovasiyalar. – Toshkent: Ilm-fan, 2021.
16. Hutchinson, N. L. (2014). Inclusive Education in Canada: Issues in Teacher Preparation.
17. Yamamoto, K. (2014). Inclusive education in Japan: A reform in progress.
18. Ainscow, M. (2020). Promoting inclusion and equity in education: lessons from international experiences. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 6(1), 7–16.
19. Florian, E., & Chambers, D. (2020). Enhancing teacher education for inclusion. (chapter/edited volume and several journal articles 2017–2021).
20. Schwartz, I. S. (2018–2020). Work on inclusive preschool and autism intervention; leadership pieces and empirical reports (Haring Center activities).
21. Salend, S. J. (2011). Creating Inclusive Classrooms: Effective and Reflective Practices
22. McLeskey, J., et al. (2017). High-Leverage Practices for Special Education Teachers. (book/CEC reports and related articles; HLP framework 2017–2019).
23. Artiles, A. J. (2020). Inclusive education in the 21st century: Disruptive interventions. The Educational Forum, 84(4), 289–295.
24. Artiles, A. J., & Kozleski, E. B. (2016). Inclusive education’s promises and trajectories: Critical notes about future research on a venerable idea. Educational Policy Analysis Archives, 24(43).
25. Slee, R. (2018). Defining the scope of inclusive education — Think piece (commissioned for UNESCO/GEM background; used heavily 2018–2020).
26. M.Tashpulatova, Imkoniyati cheklangan o’quvchilarning ta`lim tarbiya jarayonini rivojlantirishda o’qituvchining kasbiy mahorati, Magistrlik dissertatsiyasi, TerDu, Termiz, 2021 yil, 128 bet.
27. Y. Ismoilova, Bo`lajak tarbiyachilarda pedagoglik odobi fazilatlarini shakllantirishning pedagogik xususiyatlari, O‘ZBEKISTON MILLIY Vestnik NUUz ACTA NUUz UNIVERSITETI XABARLARI, Volume 1, pages 61-63
28. Aminkulovna, S. M. (2019). The role of the concept of educational work of an educational organization in the formation of an inclusive environment. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 7(12).
29. «European Agency for Development in Special Needs Education», Eur. J. Spec. Needs Educ., Vol. 12, issue. 1, pages. 89–91, 1997, doi: 10.1080/0885625970120109.