Abstract
Mazkur maqolada kasbiy kompetentlik tushunchasining ilmiy-nazariy asoslari xorijiy, MDH va mahalliy olimlarning qarashlari asosida qiyosiy tahlil qilingan. Kompetensiyaviy yondashuvning shakllanish bosqichlari, kasbiy kompetentlikning tarkibiy komponentlari hamda uning pedagogik kompetentlik bilan oʻzaro bogʻliqligi yoritilgan. Qiyosiy-tahliliy, tizimli, tarixiy-mantiqiy va ilmiy umumlashtirish metodlari asosida kasbiy kompetentlikning zamonaviy mazmunini aks ettiruvchi mualliflik ta’rifi ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari boʻlajak pedagoglarni kasbiy tayyorlash tizimini takomillashtirish hamda kasbiy kompetentlikni baholash mezonlarini ishlab chiqishda nazariy va amaliy asos boʻlib xizmat qiladi.References
1. Abdullayev, Z., Ungalov, S., & Muzaraimov, S. (2023). Kasbiy kompetentlik tushunchasi va uning elektron ta’lim muhitida rivojlantirish zaruriyati. "Qishloq va suv xoʻjaligining zamonaviy muammolari" mavzusidagi XXII yosh olimlar, magistrantlar va iqtidorli talabalarning ilmiy-amaliy anjumani materiallari. Toshkent: "TIQXMMI" Milliy tadqiqot universiteti.
2. Akbarova, G. (2023). Pedagoglarda kompetentlik namoyon boʻlish shakllari. Journal of Academic Research and Trends in Educational Sciences (JARTES). https://ijournal.uz/index.php/jartes/article/view/701
3. Artikbayev, M., & Moydinova, E. (2024). Pedagogik faoliyatni amalga oshirishda oʻqituvchining kasbiy kompetensiyasi. The Lingua Spectrum, 2(1), 39–44. https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/97
4. Mitchelmore, S., & Rowley, J. (2010). Entrepreneurial competencies: A literature review and development agenda. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 16(2), 92–111. https://doi.org/10.1108/13552551011026995
5. Mitina, L. M. (2004). Psixologiya truda i professionalnogo razvitiya uchitelya. Moskva: Akademiya.
6. Muslimov, N. A., Usmonboyeva, M. H., Sayfurov, D. M., & Toʻrayev, A. B. (2015). Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari. Toshkent: Sano-Standart.
7. Nazarova, B. A. (2009). Pedagogika kollejlari boʻlajak oʻqituvchilarining kasbiy layoqatini tarbiyalash (Pedagogika fanlari nomzodi dissertatsiyasi). Toshkent davlat pedagogika universiteti, Toshkent.
8. Tojiboyeva, G. R., & Poʻlatova, D. T. (2020). Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot. Academic Research in Educational Sciences, 1(3), 214–220. https://ares.uz/storage/app/media/2020yil/Vol_1_Issue_3/209-2015.pdf
9. Xutorskiy, A. V. (2003). Klyuchevye kompetensii kak komponent lichnostno-oriyentirovannoy paradigmy obrazovaniya. Moskva: Narodnoye obrazovaniye.
10. Zimnyaya, I. A. (2004). Klyuchevye kompetentnosti kak rezultatno-tselevaya osnova kompetentnostnogo podkhoda v obrazovanii. Moskva: Issledovatelskiy tsentr problem kachestva podgotovki spetsialistov.
11. White, R. W. (1959). Motivation reconsidered: The concept of competence. Psychological Review, 66(5), 297–333. https://doi.org/10.1037/h0040934
12. Chomsky, N. (1965). Aspects of the Theory of Syntax. Cambridge, MA: MIT Press.
13. Hymes, D. (1972). On communicative competence. In J. B. Pride & J. Holmes (Eds.), Sociolinguistics (pp. 269–293). Harmondsworth: Penguin.
14. McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1–14. https://doi.org/10.1037/h0034092
15. Delamare Le Deist, F., & Winterton, J. (2005). What is competence? Human Resource Development International, 8(1), 27–46. https://doi.org/10.1080/1367886042000338227
16. European Parliament and Council. (2008). The European Qualifications Framework for Lifelong Learning (EQF). Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/2402bbf8-a06a-4bbb-969f-029849635417/language-en
17. UNESCO. (2021). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. Paris: UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379707
18. OECD. (2023). OECD Skills Outlook 2023: Skills for a Resilient Green and Digital Transition. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/27452f29-en
19. World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report
2025. Geneva: World Economic Forum. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/
20. European Commission. (2023). European Education Area: Progress Report
2023. Brussels: European Commission. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/a5ef3055-66f5-11ed-b14f-01aa75ed71a1/language-en
21. Redecker, C. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/178382
22. Basilotta-Gómez-Pablos, V., Matarranz, M., Casado-Aranda, L.-A., & Otto, A. (2022). Teachers' digital competencies in higher education: A systematic literature review. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 19, Article 8. https://doi.org/10.1186/s41239-021-00312-8