TARIXIY VA MADANIY MEROSNI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISH: XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
PDF

Keywords

raqamlashtirish
tarixiy meros
madaniy meros
raqamli muzey
virtual muzey
raqamli arxiv
sun’iy intellekt
3D-modellashtirish
muzey texnologiyalari
madaniy ma’lumotlar
Islom sivilizatsiyasi markazi
O‘zbekiston.

How to Cite

TARIXIY VA MADANIY MEROSNI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISH: XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(07), 1233-1245. https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i07.035

Abstract

Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida tarixiy va madaniy merosni raqamlashtirish davlatning madaniy, ilmiy va ta’lim siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylanmoqda. Zamonaviy raqamli vositalar nafaqat muzey buyumlari, qo‘lyozmalar, arxiv hujjatlari va me’moriy yodgorliklarning elektron nusxalarini yaratish imkonini beradi, balki ularni o‘rganish, saqlash, targ‘ib qilish va keng auditoriyaga taqdim etishning yangi modellarini shakllantirishga ham xizmat qiladi. Uch o‘lchamli skanerlash, virtual va kengaytirilgan reallik, geoaxborot tizimlari, sun’iy intellekt, raqamli arxivlar va interfaol muzey platformalaridan foydalanish tarix fani va muzey faoliyati imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi tarixiy va madaniy merosni raqamlashtirish bo‘yicha xalqaro tajribani o‘rganish, O‘zbekiston Respublikasi muzey, arxiv va madaniy-ma’rifiy muassasalarining raqamli transformatsiyasining hozirgi holatini tahlil qilish, shuningdek, ushbu sohada milliy raqamli infratuzilmani yanada rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishdan iborat. Alohida e’tibor O‘zbekistonning yangi muzey va ilmiy- ma’rifiy markazlariga qaratiladi. Tadqiqotning metodologik asosini qiyosiy-tarixiy, tizimli, qiyosiy-huquqiy va institutsional metodlar, shuningdek, xalqaro tashkilotlarning hujjatlari va Yevropa, Xitoy, Koreya Respublikasi hamda O‘zbekistonda madaniy merosni raqamlashtirish amaliyotini aks ettiruvchi materiallarning kontent-tahlili tashkil etdi.
PDF

References

1. UNESCO. Culture and Digital Technologies [Электронный ресурс]. URL: официальный сайт ЮНЕСКО (дата обращения: 13.07.2026).

2. UNESCO. Virtual Museum of Stolen Cultural Objects [Электронный ресурс]. UNESCO, 2025 (дата обращения: 13.07.2026).

3. UNESCO. Memory of the World Programme [Электронный ресурс]. URL: официальный сайт ЮНЕСКО (дата обращения: 13.07.2026).

4. UNESCO. Charter on the Preservation of Digital Heritage. Paris, 15 October 2003.

5. UNESCO. Recommendation concerning the Preservation of, and Access to, Documentary Heritage Including in Digital Form. Paris, 17 November 2015.

6. UNESCO. The Role of Artificial Intelligence in Museums. Samarkand, 1 November 2025.

7. President of the Republic of Uzbekistan. A Grand Center of Enlightenment Bridging Three Millennia. 17 March 2026.

8. Europeana. Discover Europe's Digital Cultural Heritage [Электронный ресурс]. URL: официальный портал Europeana (дата обращения: 13.07.2026).

9. Europeana Foundation. Empowering Digital Change for the Cultural Heritage Sector [Электронный ресурс]. Europeana Pro (дата обращения: 13.07.2026).

10. British Library. Digital Collections and Digitisation Programmes [Электронный ресурс].

11. National Cultural Heritage Administration of China. Digital and Smart Museum Development [Электронный ресурс].

12. National Museum of Korea. Digital Museum and Immersive Content Programmes [Электронный ресурс].

13. Агентство культурного наследия Республики Узбекистан. Об Агентстве [Электронный ресурс]. Официальный правительственный портал Республики Узбекистан.

14. Агентство культурного наследия Республики Узбекистан. Подведомственные организации [Электронный ресурс]. Официальный правительственный портал Республики Узбекистан.

15. Президент Республики Узбекистан. Проект Национального музея Узбекистана [Электронный ресурс]. Официальный сайт Президента Республики Узбекистан.

16. Агентство культурного наследия Республики Узбекистан. Цифровые технологии и информационные сервисы в музеях-заповедниках [Электронный ресурс].

17. Послание Президента Республики Узбекистан: развитие туризма и превращение Ичан-Калы в «умный» музей-город. 29 декабря 2025 г.

18. Обсуждены задачи в сфере туризма и культуры. 15 января 2026 г