Abstract
Ушбу мақола Хоразм воҳасида илк ўрта аср жамиятининг ривожланишида суғорилиш тармоқларининг аҳамияти ва тарихий ривожланишини таҳлил қилади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, суғориш тизимлари нафақат қишлоқ хўжалиги унумдорлигини ошириш, балки ижтимоий ва сиёсий тузилмаларнинг шаклланишига ҳам катта таъсир кўрсатган. Амударё ва Оқчадарё водийсидаги аркеологик манбалар ва тарихий ёзувлар орқали сув таъминоти ва каналлар тармоғининг мураккаблиги, уларни бошқариш тизими ва жамиятдаги иерархия аниқланади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, суғориш тизимларининг самарали ишлаши воҳа шаҳарларини ривожлантириш, деҳқончиликни кенгайтириш ва савдо- иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлашга хизмат қилган. Шу билан бирга, сув ресурсларини бошқариш билан боғлиқ ижтимоий муносабатлар ва этник гуруҳлар ўртасидаги ҳамкорлик ҳам кўриб чиқилади. Хоразм воҳаси тарихи ва маданий меросини ўрганиш учун бу масала муҳим аҳамият касб этади.References
1.Толстов С.П.Древний Хорезм-М:МГУ, 1948. 2.Толстов С.П. По следам древнехорезмийской цивилизации -М-Л, Наука, 1948. 3.Толстов С.П. По древним дельтам Окса и Яксарта.- М: ИВЛ РАН- Наука, 1962. 4.Неразик Е.Е. Раскопки в Беркут-калинском оазисе в 1953-1956 гг // МХЭ-М: Наука,
1959. Вып- Л-С. 5.Неразик Е.Е. Рапопорт Ю.А. Куюк-кала в 1956 г // МХЭ-М:Наука
1959. Вып-Л. 6.Андрианов Б.В. Археолого-топографические исследования на землях древнего орошения Турткульского и Бирунийского районе Каракалпакской АССР в 1955- 1956 гг // МХЭ-М:Наука
1959. Вып.Л. 7.Неразик Е.Е. Сельское жилище в Хорезме ( И-ХИВ вв). Из истории жилища и семьи. М.Из. Вост лит, наука 1976. 8.Ғуломов Я.Ғ. Хоразмнинг суғорилиш тарихи-Тошкент, Фан, 1959.
9. Ал-Белазури. Арабские источники ВИИ- Х веков-М-Л.:Наука, 1960. 10.Хоразмнинг қишлоқ ва шаҳарлари мудофаа иншоотлари-Тошкент.:Фан, 2009.