Vol. 8 No. 07 (2026), Articles
Vol. 8 No. 07 (2026)

MAHMUDXO‘JA BEHBUDIYNING ADABIYOT VA MATBUOT ORQALI MILLIY UYG‘ONISHGA QO‘SHGAN HISSASI: MA'RIFATPARVARLIK DOKTRINASI VA ADABIY MEROS TAHLIL

Articles
Published 2026-08-10
Zilola Fayzillo qizi Erkinboyeva
Andijon davlat pedagogika instituti Ijtimoiy va amaliy fanlar fakulteti Tarix yo‘nalishi 3-bosqich talabasi

Keywords

Mahmudxo‘ja Behbudiy
jadidchilik
milliy uyg‘onish
"Padarkush" dramasi
"Oyna" jurnali
ma'rifatparvarlik adabiyoti
milliy matbuot
teatr
ijtimoiy-siyosiy publitsistika.

How to Cite

MAHMUDXO‘JA BEHBUDIYNING ADABIYOT VA MATBUOT ORQALI MILLIY UYG‘ONISHGA QO‘SHGAN HISSASI: MA’RIFATPARVARLIK DOKTRINASI VA ADABIY MEROS TAHLIL. (2026). Qo‘qon DPI. Ilmiy Xabarlar Jurnali, 8(07), 1071-1077. https://doi.org/10.70728/a.series.ijt.v08.i07.014
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Abstract

Ushbu ilmiy tadqiqot ishida XX asr boshlaridagi Turkiston jadidchilik harakatining asoschisi va rahnamosi Mahmudxo‘ja Behbudiyning adabiy, publitsistik va dramatik merosi orqali milliy o‘zlikni anglash hamda milliy uyg‘onish jarayonlariga qo‘shgan beqiyos hissasi har tomonlama tahlil qilinadi. Muallif Behbudiyning "Padarkush" dramasi, "Oyna" jurnali va "Samarqand" gazetasidagi maqolalari misolida adabiyotning ijtimoiy- siyosiy islohotlar, ma'rifatparvarlik va milliy mafkurani shakllantirishdagi qurol sifatidagi funksiyasini yoritib beradi. Tadqiqotda Behbudiy badiiy va publitsistik tafakkurining konseptual asoslari, uning "ikki emas, to‘rt til lozim" g‘oyasi, teatr va matbuot simbiozi hamda milliy matbuot tilini shakllantirishdagi roli qiyosiy-tarixiy va germentik usullar yordamida asoslab beriladi.

References

1. Behbudiy, Mahmudxo‘ja. Tanlangan asarlar. Tuzuvchi va mas'ul muharrir: B. Qosimov. - Toshkent: Ma'naviyat, 1999. - 280 b.

2. Behbudiy, Mahmudxo‘ja. Padarkush yoxud o‘qimagan bolaning holi (Drama 3 pardada, 4 manzarada). - Samarqand: "Gazarot" bosmaxonasi, 1913. - 24 b.

3. Qosimov, Begali. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma'rifat, fidoyilik. - Toshkent: Ma'naviyat, 2002. - 400 b.

4. Qosimov, Begali. Jadidchilik: ma'rifat, islohot, mustaqillik. - Toshkent: Universitet, 1997. - 186 b.

5. G‘aniyev, Ibrohim. Behbudiy va milliy dramaturgiya. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2014. - 212 b.

6. Boltaboyev, Hamidulla. XX asr boshlari o‘zbek adabiyoti va jadidchilik. - Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. - 320 b.

7. Rizayev, Sirojiddin. O‘zbek dramasi va teatri: shakllanish va rivojlanish bosqichlari. - Toshkent: Adabiyot va san'at nashriyoti, 1997. - 256 b.

8. Alimova, Dilorom. Jadidchilik harakati va uning Turkiston ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘rni. - Toshkent: O‘zbekiston, 2000. - 148 b.

9. Ayni, Sadriddin. Behbudiy shahodati va uning xizmatlari // "Mehnatkashlar tovushi" gazetasi. - Toshkent, 1920-yil, 12-may.

10. Cho‘lpon, Abdulhamid. Muhammedxuja Behbudiy // "Turan" gazetasi. - Toshkent, 1919-yil, 11-oktyabr.

11. Allworth, Edward A. The Modern Uzbeks: From the Fourteenth Century to the Present: A Cultural History. - Stanford: Hoover Institution Press, 1990. - 410 p.

12. Dudoignon, Stéphane A. Echoes of Globalization: Islamic Reformism and the Press in Central Asia (1900-1920). – Paris: Editions EHESS, 2001. - 295 p.

13. Andican, Ahat. Turkestan Struggle for Independence in the 20th Century. - Istanbul: Doğan Kitap, 2007. - 512 p.